Aan ‘leegplannen’ doe ik niet, mijn leven kent de luxe van voldoende ongeplande leegte. Maar soms is de leegte leger dan gebruikelijk. Deze zaterdagochtend bijvoorbeeld.

Pas vanavond een afspraak en overdag geen verplichtingen, taken (zelfopgelegd of anderszins) en noodzakelijke karweitjes. De buren lijken de omgeving geëvacueerd te hebben. Er wordt niet gekletst, geklust of gesnoeid in de achtertuinen. En de huisdichteres had gisteren haar wekelijkse legpuzzelavond + overnachting bij haar moeder in Woerden.

Het huis is aangenaam leeg en stil, op het zacht ruisen van alle mogelijkheden na. De krant is er nog niet, daar kan ik me nog even op verheugen. Ik ben niet onverzorgd achtergelaten, er is meer dan genoeg lekkers in huis voor een royaal ontbijt. Goede koffie ook. Er wacht een fijn boek op me en genieten van muziek stel ik nog even uit. Schrijven? Dan staat de PC aan, met het risico dat die beroerde update van Windows 10 mijn aandacht weer gaat claimen. Nee, nog even niet.

Mag het altijd zo blijven? denk ik zo rond het middaguur. Nou ja, altijd…?




Camouflagesokken kun je dit niet bepaald noemen, dus er moet een andere reden zijn dat ik ze de hele, lange lege ochtend niet had opgemerkt onder de salontafel en nu ineens wel. Vakwerk! Met vaste hand gebreid door mijn schoonmoeder voor haar dochter. Knusser dan knus, rustend op die huiselijke sloffen. Kijk, AH, met je brood, dáár zit echt liefde in (géén passie).

Lege sokken (vol verlangen?) – nog even, meisjes, het vrouwtje komt zo meteen weer thuis.

Omdat het RaDa ook steeds meer mijn digidump wordt, zet ik hier ook mijn internationale debuut, geschreven voor no. 102 van de Village Voice, tweemaandelijks parochieorgaan van het dorpje Dersingham in Norfolk, waar we onze zomervakantie doorbrachten.

The gangway of the Harwich ferry was out of order, so we were driven to the terminal in a ramshackle bus. Before it had completed the 200 metres to its destination a haggard-looking Englishwoman sighed audibly and blurted out: “They have been saying the same bloody thing for three years and it still hasn’t been repaired.” She paused for effect and continued: “I have been away for a fortnight and now I’ll just have to put up with it all again.”

Welcome to Great Britain! Had things become that bad since my last visit? I must admit I had had some misgivings about the mood of the country, post-referendum. Dutch television had shown ugly scenes of haranguing demagogues and harassed, cowed foreigners. In that sense we felt lucky to get ashore without the natives jeering or pelting us with unwanted fruit.

I should explain I am not a complete stranger to these parts. Since I studied English Literature in the late seventies, I have spent most of my summer holidays on the British Isles. Speaking of Anglophilia… This year we had settled on Norfolk, as after 30 years I still cherished happy memories of a cycling trip through East Anglia, with its quiet country lanes and ancient Norman churches, many of them unlocked (and unvandalised!). A pretty cottage happened to be available in Dersingham and that is how we ended up in Jannoch’s Court, off Chapel Road.

This being number 102 of your ‘Village Voice’ it would be absurd for me to sing the praises of Dersingham’s many charms. You know them much better than I do. What may surprise you is that I did not fall for your village at once. This was mainly due to the traffic, which was a lot busier than expected. During our first reconnaissance walks cars were forever roaring by. They OWNED the place, or so it seemed to me, and as a pedestrian I sometimes felt a second rate citizen (especially that time my wife and I returned from a glorious walk to the Salt Marshes and it took us ten humiliating minutes to find a gap in the A149 traffic wide enough to scamper across to safety).

The ubiquitous cars made it harder for us to get the feel of the place. Through the noise they produced, for one thing, but also because they hide from view the good folk of Dersingham. An Englishman’s home is his castle, as the saying goes, and the same might be said of his car. In my home town of Haarlem (150,000 inhabitants) many people go about on bikes, which means you can look at each other and sometimes establish a fleeting rapport. In our first few days in Dersingham we only saw the trolley-pushing shoppers in your Spar and Budgen; beyond the parking area we barely saw a soul, with the notable exception of the white-clad players on the bowling green, who made us feel as if we had timetravelled back to Edwardian times, if not the Regency Period. But at least these were real people; one of them kindly invited us to attend one of their Saturday ‘roll ups’ or ‘roll ins’ (unfortunately the day didn’t suit us).

Mind you, my wife and I were having a marvellous time – picking samphire, exploring creeks and cliffs, and pottering about in our cottage – in spite of the lack of ‘real people’. And if approachable individuals were few and far between, crowds made up for their absence: at Sandringham House, at the Food and Drink Festival and by the the seaside in Hunstanton. We could not help noticing how many of these people were shockingly overweight (men, women, children), as if they had given up on themselves ages ago. Were these the voters, I wondered sarcastically, who had proudly decided to steer their own course, independent of Europe? And as for those maligned foreigners supposedly taking over the country, where were they hiding? So far in the Dersingham region I had spotted more ornithologists than refugees and asylum seekers.

I must admit I did not quite understand what had got into me. Why I found myself being so rude and negative about my beloved England. Was I irrationally waiting for a Brexit-apology, I wondered after some self-analysis. Some justification? Some reassurance that we could still be friends and that the invisible British (ensconced in their cars) had not all turned into Europhobes or rabid populists? Something rankled, that was for sure…

As it happened it took exactly two hours to mollify me. On a notice board we had seen an announcement of a 4,5 mile walk in Brancaster on 10 August. Starting point at the church at 2 p.m. On a whim we decided to join. We took the Coast Hopper and allowed ourselves some extra time to visit St. Mary’s first. When we emerged from the churchyard gate just before the hour, some twenty people had already gathered, most of them sporting grey hair or cotton hats. I did not find out until later they were Dersingham-based. Leader Elizabeth Fiddick shook hands with us, glanced at her watch and blew her whistle in military fashion. She outlined the day’s route and pointed out the ‘backwatch’, a functionary whose task it was to round up any stragglers and to propel laggers. The whistle was blown furiously once more. Everybody paired off purposefully and marched off at a fairly ambitious pace. My wife and I followed suit, supervised by the backwatch on duty.

Without exception the pairs were nattering away quite happily. My wife and I (neither of us ardent conversationalists) exchanged the odd phrase in Dutch. Nobody took any notice of our presence. After a quarter of an hour, just after I had facetiously said to my wife that as post-Brexit foreigners we would be in for a long and lonely march, each in our own rut of the farm track, we suddenly – I am not sure how it happened – found ourselves involved in a little chat about the Olympic Games. Had we, unbeknownst to ourselves, passed some secret test? Anyway, from then onwards conversation never flagged. Not a stiff upper lip in sight and everybody I talked to proved eloquent, knowledgeable and outgoing.

I now know that the white mud-pecking bird I saw is an ‘egret’; I was also told that in Spanish it is called ‘garza’ and the Dutch name (here Google obliged) turned out to be ‘kleine zilverreiger’ (= small silver heron). As the walk neared its end I daringly broached the subject of Brexit – and much to my relief I got an elaborate, well-informed answer. Not only were these real people, they were reasonable people to boot and socially aware. One little niggle I feel I should mention: at the halfway rest I was disappointed to see no spectacular exhibition of homemade cakes and sandwiches – they were not that sort of club apparently – but leaving that aside it was a perfect afternoon.

When we arrived back at Brancaster church (on schedule, at four on the dot) there was no loitering. Most participants withdrew into the privacy of their cars instantly (as if the whistle had been blown), turning themselves into invisible Brits again. But by then my confidence in the viability of the species had been largely restored. There were still some very fine specimens around, in Dersingham anyway.

Among them Brian (of badger fame), who offered us a lift to Thornham, where we rounded off the afternoon with a visit to All Saints Church. We returned by bus to Dersingham, where he Coach and Horses (such a great pub!) provided us with an excellent meal, two pints of real ale and, would you believe it, some more real people.

Bonus: de raampjes van bovengenoemde pub vervormden de huizen ertegenover op intrigerende wijze (en na de biertjes nóg intrigerender):






En zo ziet het er bij Google Street View uit (minder Reinaldahuisachtig):



Het is daar naar, Raarlemmers. Laat je niks wijsmaken over luxe hotels en blijf op (of keer gezwind terug naar) het rechte pad.

Dat schreef ik in 2005 naar aanleiding van protestacties van gedetineerden en een zaalvoetbalwedstrijd die ik 35 jaar geleden in de Haarlemse Koepelgevangenis speelde. Gisteravond was ik er terug. Mijn schaakactiviteiten staan tegenwoordig op een armetierig pitje, maar toen ik las dat mijn club Het Witte Paard een delegatie wilde samenstellen voor een aantal ontspannen potjes tegen vluchtelingen, gaf ik me op (paspoort meenemen).




Het galmde en echode er als vanouds – mijn eigen klaterende lach hoorde ik soms na vijf minuten weer terug, vervormd, al dan niet versterkt, na een lange reis met mysterieuze omzwervingen langs het dak van de Koepel en de gaanderijen met honderden cellen – inmiddels omgedoopt/omgebouwd tot kamertjes. HaaiaHaHa! HaaaaaaHaHiaHiaHaHyena. Tijdens de ergste crisis werden er 380 vluchtelingen opgevangen. Momenteel zijn er nog zo’n 200 bewoners in de noodopvang – dat geeft meer lucht en minder kabaal.

Niettemin… het blijft een surrealistisch decor. Veel Eritreërs, Kosovaren, Afghanen of Syriërs die het gebouw voor het eerst betraden, moeten gedacht hebben aan een sadistische grap van het COA. Ook ons gezelschap had even nodig om te wennen aan de entourage. Enigszins schutterig zetten we de tafeltjes en stukken op in de enorme leegte van het middenterrein, niet goed wetend wat te verwachten. Maar weldra – we waren gesignaleerd, zo’n Panopticum heeft ook zo z’n voordelen – meldden zich de eerste liefhebbers voor een partijtje en even later hadden alle dertien HWP-ers een tegenstander.

En zo zat ik tegenover een getaande Mongoliër met een pet. Zijn leeftijd liet zich niet raden en we hadden geen gemeenschappelijke taal tot onze beschikking. Af en toe mompelde en mummelde hij wat, of giebelde als hij een toren in liet staan. Er ging een bovenaardse rust van hem uit en ik kon me voorstellen hoe ze in de lange winters van zijn vaderland urenlang over één zet deden, om hem daarna weer bedaard terug te nemen en opnieuw te peinzen. Als ik ook namens hem mag spreken: we hadden het goed samen, zonder woorden. Toen hij verloren had, grijnsde hij met al zijn rimpels, zwaaide en vertrok.

Mijn volgende tegenstander was de tegenpool van de eerste: een rad Engels sprekende, branieachtige, snel spelende Iraniër. Het lukte mij zelfs die partij te verliezen, door één onbesuisde zet. Goed voor zijn humeur was het zeker. Terwijl we speelden, kregen we af en toe bekijks, van schakers en niet-schakers. De stemming was gemoedelijk deze avond. Tijdens de partij was iedereen fanatiek, maar daarna kon er ook een dolletje van af.

Verwacht geen verstrekkende conclusies van mij, of een moraal. Het was een avond vol tegenstrijdigheden, laat ik het daar bij houden. En ik zou zo nog een keer gaan.

Meer Koepel in Watermanagement.

Er was een afzetting die reparaties suggereerde en verderop zag ik (niet voor het eerst) dat er nog veel meer werk aan de winkel was.



(even aanklikken maakt het levensechter)

Ze begonnen het leven als een eeneiige tienling, niet van elkaar te onderscheiden, maar in de huidige geteisterde staat, na vier jaar beproevingen en slijtage…




heeft elk van die ramen een eigenheid, een individuele doorleefdheid, die niemand had kunnen voorzien. Verweerd, gebarsten, verbrijzeld. Ze lekken, ze beslaan, ze zwikken door als je erop gaat staan…




Ze doen denken aan fondantijs in een kwakkelwinter…




Of aan conceptuele kunst. Van die schilderijen die ‘Painting’ heten. Of ‘Grey Painting’ (om de kijker een beetje te helpen).


statie 5.

Zullen we de hele mikmak maar meteen overdoen aan overbuurvrouw Ann Demeester?



Voor een retrospectief in de Vleeshal van het glaswerk van Oriol Casas Cancer?



En met het noemen van die naam weten jullie, Haarlemmers in hart, nieren en onderbuik vanzelfsprekend waar die horizontale ruitjes zich bevinden.



En jullie weten ook dat de RaDa-reda een zwak voor die charmante Spaanse architect heeft.



(Beetje Paul Klee hierboven – mooi, toch?)




Ja, ook al heeft de Tand des Tijds met zijn Stationsplein minder moeite dan een krokodillenmuil met een soepstengel. En ook al zal deze afzetting vast niet de laatste zijn, boven de fietsenstalling of elders.




P.S. Wie van dit soort fotologjes houdt, kan ook terecht bij Kwallenbakkers , Vrije expressie, Gezandstraald, en Laagbijdegronds (over putdeksels).

Op de Grote Markt komt binnenkort een reusachtige ton te staan met ruwweg 150.000 lootjes met de namen van alle Haarlemmers met een achternaam.

Om de zoveel tijd (het initiatiefvoorstel van Jeroen Fritz en Dilia Leitner is nog niet tot in de details uitgewerkt) zal daaruit door een notaris of dromedaris (zie de vorige parenthese) een aantal namen worden getrokken van stadgenoten (al dan niet functioneel analfabeet) die hun licht mogen laten schijnen over actuele kwesties, zoals de kadernota, de meeuwenoverlast of een voorstel om honderd fonteinen aan te leggen in de stad (de details moeten enzovoort…). De raad hoopt op deze manier de banden met de burgers aan te halen. Dus het kan ieder moment gebeuren.

RaDa: “Jehovah’s Getuigen? Er waren er vanochtend ook al twee aan de deur…”

JFDL: “Goedemorgen! Nee, wij zijn van de Loterij…”

RaDa: “Ik doe nergens aan mee. Staatsloterij, Postcodeloterij, Lotto, Vriendenloterij, Krasloten… Het leven is al loterij genoeg zonder dat ik dat zelf moet subsidiëren.”

JFDL: ”Wij zijn Jeroen Fritz (PvdA) en Dilia Leitner (D66) en u, meneer Jaspers, bent als winnaar uit de bus gekomen bij de Eerste Inspraakloterij van de Haarlemse Raad.”

RaDa: “Heb ik een auto gewonnen?”

JFDL: ”Nee, nee. U krijgt indien u meewerkt wel een kleine attentie, maar in eerste instantie beogen wij in gesprek te raken met leken (u weet wel, mensen die van toeten noch blazen weten). Ons streven is om de lokale democratie een impuls te geven – in het huidige bestel voelt de gewone burger zich amper gehoord door de politiek. Dus nu is het aan u om uw betrokkenheid te tonen. Staat u daar als winnaar in principe positief tegenover?”

RaDa: “Ja, natuurlijk. In heb daar toevallig ook uitgesproken ideeën over. Kijk, idealiter zou het natuurlijk zo moeten zijn dat de gemeenteraad in dit land wordt gekozen. Bijvoorbeeld voor een bepaalde termijn. Vier jaar lijkt mij mooi. Alle Haarlemmers ouder dan 18 jaar krijgen stemrecht. En als de uitslag bekend is, wordt de gemeenteraad samengesteld – waarbij een systeem van evenredige vertegenwoordiging mijn voorkeur heeft. De uitverkorenen zitten in die raad op grond van bewezen deugdzaamheid, morele moed, wijsheid en bestuurlijke ervaring en hopelijk blijven zij zich na hun beëdiging bekwamen in het politieke métier (denk aan retorica, een opfriscursus geschiedenis, het lezen van Plato, John Stuart Mill, Machiavelli, De Tocqueville en andere grote denkers uit het verleden). Doen zij dit niet, of verliezen ze de voeling met hun achterban, dan kunnen ze herverkiezing na vier jaar natuurlijk op hun buik schrijven. Kijk, zó waarborg je de lokale democratie, als je het mij vraagt. Een perfect systeem! Dus als jullie dát nou invoeren, hoef je ook niet te hengelen naar de mening van mensen die wellicht nooit verder hebben gekeken dan de dichtstbijzijnde hondendrol in hun eigen plantsoentje.”

JFDL: “Maar dat is precies het stelsel dat we al hebben?!?!?!”

RaDa: “Werkelijk? In dat geval kan ik de deur zonder gewetensbezwaren sluiten.”

JFDL: “U heb nog recht op een kleine attentie, als dank voor uw bijdrage, maar de raad is daar nog niet helemaal uit. De details moeten nog…”

RaDa: “Een wassen neus? Een proefballonnetje? Een fopspeen? Ik doe maar een paar suggesties… Maar hier laat ik het echt bij. Dag Jeroen! Dag Dilia!”

Ik lees momenteel The Humans van Matt Haig. De verteller is een buitenaards wezen van superieure intelligentie, dat ons reilen en zeilen hier op het ondermaanse aanvankelijk niet alleen met onbegrip maar ook met geringschatting beziet. (Veel wijzer wil deze alien ons ook niet hebben trouwens – zijn missie is om te voorkomen dat het net ontdekte bewijs van de Riemann-hypothese wordt verspreid.)

Onze techniek doet hij af als primitief, want (ontkennen baat niet) telekinese, telepathie en teleportatie staan hier nog in de kinderschoenen. Wij hebben hardware nodig waar hij en zijn soort het draadloos afkunnen. Enerzijds sputter je tijdens het lezen onwillekeurig tegen (nou nou, zo achterlijk zijn we nou ook weer niet, toch? Vergelijk het eens met de achttiende eeuw!) en anderzijds zie je om je heen voortdurend bevestigingen van het gedoe en geklungel waar de ruimtereiziger zich zo aan ergert.

Misschien kwam het wel door The Humans dat ik me de afgelopen week extra verwonderde over de kabelkluwens in de tunnelschachten van de Londense ondergrondse. Dit was (als ik het wel heb) bij South Kensington. 



Slijtage, lekkage, een knibbelende rat of een knippende koperdief – met zo veel kabels tussen zo veel stations kan er licht iets mis gaan. En, zo vraag ik mij af, wordt er dan echt een mannetje in overall opgetrommeld? Peuk in de mondhoek mag waarschijnlijk niet meer, maar bedenkelijk kijken wel en dan binnensmonds mopperen (’kijk, deze hier – niet vervangen sinds 1956… Mijn grootvader was ook monteur, kan zijn dat die dat kreng nog heeft aangelegd. Wat heb ik hier? Moet je zien, die gummie kan ik er zo met mijn blote jatten afpulken als ik wil… Maar dat is niet de boosdoener. ’ Enzovoort.




Toch (leg dat maar eens uit aan een rationalistische alien) zou deze human ze wel degelijk missen als ze werden ondergebracht in één strakke buis of kabel.

De afgelopen drie dagen verbleef ik beroepshalve in Londen (vijftig leerlingen in mijn kielzog) , dus verwacht van mij niet stante pede een salomonsoordeel over de heetste lokale hangijzers van deze tropische week.

Denk daarbij aan het gemeentevoorstel om (nu de termijn van Nuel Gieles spoedig verstrijkt) voor de verandering eens een stadsdichter te benoemen die niet uit Haarlem komt (maar uit België), die niet één man/vrouw uit één stuk is (maar een wisselende oproepkracht uit de kaartenbak van de Brusselse organisatie deBuren) en die niet per se het verschil hoeft te kennen tussen een sonnet en een epos. En als hij/zij de weg van Oude naar Nieuwe Groenmarkt niet kan vinden zonder Google Maps, stappen wij daar lankmoedig overheen.

“Het poëzieklimaat wordt hiermee juist verdiept en verbreed”, verdedigt wethouder Jur Botter het door Ann Demeester aangedragen idee. Meestal gaat verbreding ten koste van verdieping, maar dit is kennelijk de uitzondering. Zoals gezegd, het RaDa houdt zijn kruit droog. Het gegeven dat George Moormann, Sylvia Hubers, Nuel Gieles, Bies van Ede en Lucas Hirsch één anti-Vlaams Blok vormen, neemt me ook wel weer voor het plan in.

Het andere hangste heetijzer zijn de aantijgingen van Jaap Moerman van de Fietsersbond, dusdanig getergd dat hij (ik baseer me op hetzelfde HD van 16-9) liefst een coup zou willen wil plegen, met Groen Links wethouder Cora-Yfke Sikkema als eerste slachtoffer. Afgaand op zijn woedende relaas over de deskundigheid van verkeersambtenaren, zou het goed kunnen dat Cryfke ze al jaren tegen bodemprijzen rekruteert bij deBuren uit Brussel, vanwege hun verfrissende kijk op vrijliggende fietspaden.

Maar waar wou ik het ook weer over hebben?

Vandaag kwam ik (kuierend, ontlondenend) bij een sloot ergens tussen het Kennemer Lyceum en de Randweg. Twee weken geleden was ik ook op die plek. Het water was toen geheel bedekt met schilderachtig kroos. Er werden vrolijke anekdotes opgehaald over nuffige katten die zo’n egaal groene vlakte voor een gazonnetje aanzagen en kopje onder gingen.




Nu was het een ander verhaal. Egaal kroos is tot daaraan toe, maar nu was het kroos overwoekerd door een ander, net zo groen plantje.




Een plantje met grootse plannen. Een bewoonster heeft de gemeente gealarmeerd, die het fenomeen niet herkende (“Waterzooi is het in elk geval niet”, stelde de opgetrommelde ambtenaar, die desgevraagd zei uit Gent te komen). Haarlempest / kroosdoder / wrattenkroos / slootslurper / wurgsla / plompmos? Niemand weet het vooralsnog.

De expansiedrift van deze soort baart mij zorgen, beste Haarlemmers. Als dit zo doorgaat rukt dat spul op richting Spaarne. Voor de zwanen is er geen doorkomen aan. Voor hen voelt het of ze door gesmolten asfalt paddelen.




En als we niet ingrijpen veranderen al onze sloten en vaarten in vrijliggende fietspaden! Gemeente, deBuren, doe iets!!!!

Pottenhumor aan de Burgwal:




Lesbootje. Ik vind ‘m leuk, bijn net zo leuk als Altijd nat.

Slepende conflicten – doorgaans ben ik er niet tegen dat ze worden bijgelegd. Wapengekletter en bloedvergieten is ook niet alles, maar ik moet bekennen, het was even slikken toen ik las dat het college van Bloemendaal een excuusbrief heeft geschreven aan Rob Slewe en zijn gezin.

Daar gáát mijn leuke profetische stukje, dacht ik spijtig. In Bloemexdaal voorspelde ik nog het einde van de beschaving zoals wij die kennen in de wijde omtrek van het Kopje en nu dreigt een eind aan de war of attrition, dankzij de erkenning van B&W dat van dreigementen en intimidatie nimmer sprake is geweest. Wel liepen de gemoederen bij de Slewes soms hoog op en schoten zij tekort in hun ‘begrip voor procedures’. Ex-Muggenmeester Schneiders, die nog steeds bijbeunt als Ballenmeester, heeft de volledige, geheim verklaarde mailcorrespondentie erop nagevlooid.

De betrokken ambtenaren ‘kunnen leven’ met de excuses, aldus Schneiders (ik baseer me bij dit alles op de heldere uiteenzetting van Margot Klompmaker in het HD). En de Slewe-dynastie?




De krant plaatste er een foto bij van een lachende Rob Slewe in Superdry Corp T-shirt. Poeslief – niet dreigend of intimiderend. Als je zo’n amicaal iemand aan je loket krijgt als ambtenaar bied je hem een kopje koffie aan. Alleen…




De lichaamstaal van dat hondje Moos kan ik lastiger duiden. Zo’n onderbeet kan wijzen op een gering ‘begrip voor procedures’. En het laatste woord is nog niet gezegd. Slewe kondigt een boek aan over de hele kwestie – zijn manier om ‘zeven jaar ellende voor mezelf op een rij te zetten’. Niet ons soort mensen gaat het heten.

Onnodig polariserend, Rob! Dat moet beter kunnen. Even goede vrienden? Begrip voor procedures? Rob en Moos gingen naar het stadhuis? De drie burgemeesters’? Rob bouwt een schuurtje? Denk er nog eens over na, Rob. Omwille van de goede vrede!

Straatjournaal (september ‘16)

Van onze veel te weinig geprezen overheid had ik twee maanden eerder een paspoortrode kaart toegestuurd gekregen, waarop (je maintiendrai!) de Nederlandse leeuwen stonden afgedrukt samen met een geel post-it stickertje met de handgeschreven tekst ‘Niet vergeten! Paspoort of identiteitskaart vernieuwen!’ De schattebouten, dacht ik toen ik die kaart op de mat vond en vervolgens dacht ik er pas weer aan toen ik bijna op vakantie moest.

Vijf werkdagen stonden er officieel voor de aanvraag, dus het was kiele kiele of het paspoort er op tijd zou zijn. Op de falende ambtenarij kon ik het in ieder geval niet schuiven, dacht ik schuldbewust toen ik in de Haarlemse Publiekshal bij een van de zeven welkomstschermen mijn volgnummertje trok. B132. Ik nam plaats op een van de lange, houten banken en wachtte af aan welk van de dertien loketten aan de balie ik me mocht vervoegen. Bij elke vriendelijke doch dwingende DINGDONG versprongen op de vier grote info-schermen de nummertjes. A254 werd A255, D87 werd D88 – daar zat een zekere logica in.

Rare naam, Publiekshal, dacht ik op mijn houten bank. Publiek? Door de recente gruwelen was ‘het publiek’ zijn onschuld kwijt. Als je in het Franse publiek stond, kon er een jihadistische vrachtwagenbestuurder op je inrijden. Er kon zich een man uit losmaken die een priester de keel doorsneed. Het Duitse publiek had een Blutwoche achter de rug: een man met een bijl, een zelfmoordaanslag, een man met een machete. Terreur en waanzin gingen maar door. Dingdong, T55. Dingdong, W39.

Hoe ga je ermee om? Hoe sluit je je ervoor af? Het waren veelgestelde vragen in de kranten, de antwoorden even voorspelbaar als onbevredigend. In mijn hoofd loeiden soms sirenes en vluchtten mensen paniekerig weg. Wat een vreemd contrast: om mij heen in de Publiekshal werd vrolijk gebabbeld en gegiebeld. Er drentelden kinderen rond, er hing een zomersfeer. Aan de balie maakte niemand amok. B117 werd B118; er verschenen geen alarmcodes als LW13 (Lone Wolf), VM666 (Verwarde Man) of TS16 (Teruggekeerde Syriëstrijder).

Er ging een rustgevende, therapeutische werking uit van dat wachten. Stempels werden geplaatst, paraafjes gezet, formaliteiten vervuld en recu’s overhandigd. Heer, geef ons meer bureaucratie, prevelde ik. En monotonie. Want zo gewoon is het niet dat de dingen gaan zoals wij gewend zijn. Dat er water uit de kraan komt. Lees The Mandibles van de Amerikaanse schrijfster Lionel Shriver, een beklemmende roman die begint in 2029, als de Amerikaanse overheid bankroet is gegaan en de dollar op de internationale geldmarkt niet meer wordt geaccepteerd. Geleidelijk verdwijnt de hoop dat de crisis van voorbijgaande aard is. Alle pijlers waarop de maatschappelijke orde is gebouwd storten in. Salarissen worden niet betaald, voedsel is schaars, de politie staat machteloos door alle plunderingen en berovingen. De ontwrichting is volstrekt geloofwaardig.

De leden van de ooit zo rijke familie Mandible zijn genoopt met twee gezinnen in een bedompt huis te hokken. Als er geen WC-papier meer is, knippen ze reepjes katoen, die ze na gebruik moeten wassen (lastig, want water is gerantsoeneerd). En zo zijn er talloze ontberingen.

B132! Ik meld me bij loket 8 en overhandig de kopie van mijn aanvraag. Misschien ben ik een dag te vroeg, dek ik me in. De medewerkster toetst 25362M. “Hij is gewoon klaar, hoor!” zegt ze monter. Ik verwacht dat ze naar achteren moet om in een archieflade of kluis te rommelen, maar ze drukt op een knop en plop! mijn nieuwe paspoort floept uit haar bureau naar boven, als een tosti uit een broodrooster. Systemen die werken! Ik wil haar zoenen, maar doe het niet. Daar is het systeem vast niet op berekend.