Ooit plaatste ik hier een foto en de lezers mochten raden wat/waar het was. Geen Kunst heette dat stukje en het antwoord (vrijwel ogenblikkelijk geraden) was een marmerplaat bij Swaalf. De firma reageerde zelf ook, met de welkome aanvulling dat het rose marmer afkomstig was uit Vila Vicosa, in Portugal. 

Ik loop regelmatig over de Korte Verspronckweg. ‘Mijn steen’ staat er nog, maar deze week werd hij aan het oog onttrokken door een ander pronkstuk, eveneens met een link naar een oud RaDa-stukje, Stadsfossielen. Tot nu toe is het er niet van gekomen om navraag te doen naar de herkomst, maar jee… hij is zo intrigerend dat ik ‘m vast publiceer. De foto is niet je dat, want over het hek genomen.

Dat rose is de steen van de prijsvraag, mijn nieuwe vondst staat er voor. Fossielenoorlog, fossielenballet – hoe noem je zoiets?

In Schotland (waar ik het eigenlijk niet meer over zou hebben, maar ja…) kwamen we aan de oever van de Annan langs een vervallen kerkhofje. De compromisloze zerken maakten ons eerst wat huiverig, maar er was een toegangshek, en een informatiebord. Daar lazen we dat de plaats sinds de zevende eeuw wordt geassocieerd met St. Kentigern of Munro. Er waren restanten zichtbaar van een dertiendeëeuws kerkje.

De meeste graven dateerden uit de 17e en 18e eeuw. We doolden wat rond over de groene zoden en mijmerden er op los. Om ons te helpen was er de tekst bij het info-bord: ‘THE STONES REMAIN.

We losvoeten wat door de stad en het leven heen, beste Raarlemmers, en komen van alles tegen waarover de RaDa-reda zich de afgelopen dagen heeft verwonderd.

Onverwachte apparaten, bijvoorbeeld. Aan de Jansweg viel mijn oog op deze wervende tekst: SPROEIBALLEN VOOR NATVILTEN. Textiele werkvormen was nooit mijn favoriete vak en dit was zo’n winkel waar ik als principieel hobbyloze niks te zoeken heb, maar…

De vriendelijke mensen van Meervilt konden het zó uitleggen dat ík het begreep en de huisdichteres serieus overwoog het diepe gat waarin zij dreigt te vallen na de bundelpresentatie te dempen met een cursus vilt. Natvilt, wel te verstaan. We hebben vast zo’n sproeibal aangeschaft, daar zijn nog wel meer toepassingen voor te bedenken.

Terug naar het mannendomein.

Dat veronderstel ik tenminste. Deze raketachtige heeft zijn lanceerbasis aan de Kampersingel. Er zit een deurtje in; we klopten aan, maar er werd niet opengedaan. Is het een silo met kunstmest voor het Rozenprieel? Graag zou ik het van jullie vernemen.

Nu we toch fallisch bezig zijn, kan deze betaalpaal er nog wel even achteraan.

Zo compromisloos zie je ze maar zelden. Aan de Julianalaan. Steeds vaker voel ik me als otoloos burger een buitenstaander. Zo heb ik al drie keer opgezocht wat een ‘bijtelling’ inhoudt en bij elk reclameblok ben ik weer in de bonen. Een bordje als dit brengt mij danig in de war:

(Zoals bekend uit Vicieuze Files is de RaDa-reda voorstander van een stofzuiger die alle privé-auto’s opzuigt, maar hiermee zal wel iets anders worden bedoeld). De auto weg en het varken terug in de Nederlandse straat, dat spreekt mij meer aan. Deze dikzak staat ergens waar het RaDa in zijn prilste jaren ook een stenen neger fotografeerde. Iemand (behalve Harrie)?

Cannes is bedekt met rode lopers en Haarlem kent er ook een, maar in de Ruijghaverstraat zag ik deze witte. Bij een erkende aanplakplek in de buurt van het Patronaat, waar men plakt en plakt en overplakt, tot…flatsj… een dikke plak posters naar beneden komt, zo dik als de zaterdagkrant.

Wandelend door Haarlem verbaasden wij ons gisteren weer eens over de kerktorens die op onvermoede plekken opduiken. Op zich bekende torens, zo is het ook wel weer, maar soms is het of ze een stoelendans doen. En toen we gisteren in de Van Marumstraat liepen, hadden we een prachtig zicht op de Nieuwe Bavo.

Ter voorbereiding op de bundelpresentatie waren we in het atelier van Steven de Jong. De zon ging nogal uitsloverig onder. Hé, welke kerk is dat daar in de verte? vroeg ik me af.

Ja, natuurlijk, het kon er maar één zijn, maar vanaf het Heiligland had ik ‘m nooit gezien. En die blauwe golfjes op het raam? Uh… dat is een toevallige spiegeling van het ontwerp dat Steven maakte voor Niet over het Spaarne! Het hing nog (groot!) bij hem aan de muur.

Nog één keer over die drukbezochte presentatie: één vrouw betrapte ik in eenzame afzondering. Lezend, waar anderen pretbabbelden en Jopenproefden. “Ha, de ware liefhebber!” papte ik aan.

Ze heette Margerite Luitwieler, kunstenares én dichteres. Ik kocht een bundel van haar, Op hoge hakken de trap op, en die mag er zeker wezen. Gewapende onschuld, zo kan je die wel karakteriseren.

Nou dat was het.

Lingeriezaak Jolie verkoopt geen beha’s meer – berichtje in de Haarlems Weekblad in dezelfde week als Angelina’s ontboezeming in de New York Times. De zaak in de Anegang gaat dicht.

Waarmee de RaDa-reda na één Schotse week terug in Haarlem is. Haarlemser dan ooit! Ga maar na: onze Haarlemste Haarlemse staat sinds gisteren op een voetstuk op het Stationplein. Vanmiddag wordt de bronzen Kenau van Graziella Curreli officieel onthuld. Bronsgieterij De Kameleon is fluitjepoep/failliet (helaas, helaas!) maar leverde bij wijze van laatste snik het geruchtmakende omstreden controversiële verguisde veelgekraakte beeld. Het is er. Eindelijk!

Jammer dat niemand er door het gekrakeel meer onbevangen naar kan kijken. In het achterhoofd zit een dikke plaque van door de anti’s gebezigde termen als ‘Tiroler herderinnetje’, ‘edelkitsch’ en ‘etalagepop’. Nou…???????????????? Kijk zelf maar.

Een manwijf is deze Kenau niet, maar van suikergoed is ze evenmin, dankzij het donkere patina van het beeld, de pose en de ernstige gezichtsuitdrukking .

Het beeld zal de gemoederen voorlopig nog wel even bezighouden. De komende dagen zullen alle über- en unterhaarlemmers er het hunne van zeggen. Ga maar na: wij stonden daar vanochtend rond een uur of half tien te koekeloeren en in een mum had zich rond de sokkel een instant schoonheidscommissie gevormd, bestaande uit griffier Ben Nijman, Gabriël Verheggen van het ABC Architectuurcentrum en cultuurambtenaar Patrick Vlegels (alledrie op de fiets onderweg naar het werk).

Zelf ben ik vooral blij voor de kunstenares, die de afgelopen jaren een karrenvracht stront over zich heen gekieperd kreeg en die lang geduld moest hebben voor het resultaat van haar arbeid zichtbaar werd. En nog iets, ik kan me erg goed voorstellen dat dit (mooi of lelijk, herderinnetje of Louise van Zetten die krulspelden indoet) zo’n beeld is waar je als Haarlemmer aan gehecht raakt. Dat mensen over vijf/vijftien/vijftig jaar terugkomen van vakantie, het station uitlopen en denken, ja, daar staat ze. Onze Kenau. De Kenau van Graziella Curreli.

Haarlem, Haarlemmer, Haarlemst: vanochtend in Compacte Broer het HD een interview met de huisdichteres, wier Haarlembundel morgen wordt gepresenteerd in het NH-Archief. Niet over het Spaarne!

Achtenzeventig stadsgedichten, zowel officiële (‘op bestelling’ van werkgever de gemeente), officieuze (geschreven voor speciale gelegenheden als de manifestatie Schreeuw om Cultuur, het 45-jarig jubileum van Amnesty International, enz.), ongevraagde (over de brand van het Radiomuseum, het bloemencorso) en persoonlijke (een bezoek aan verpleegtehuis De Houttuinen). En over haar publieke rol en wat die met haar deed:

Ik woonde. Ik was. De volle maan/ lichtte op boven mijn schedel.
Haarlem was het woord/ dat in mij zitting nam.

Het is een volle, rijpe bundel geworden. De presentatie wordt bijzonder, met door de gedichten geïnspireerde kunstwerken van Angela Boogaard (zie hieronder), Julia Henneman, Gerrie Hondius en Jolanda Prinsen en een optreden van Fredie Kuiper. Morgen in het NH-Archief, aanvang 17 uur. Zie ook HIER.

De Fransen- het zal níet zo zijn – hebben een prachtige uitdrukking voor een vrouw die niet voldoet aan de gangbare schoonheidsidealen, maar die wél dat je ne sais quoi heeft dat mannenharten sneller doet slaan.

Une belle laide. Een lelijke schoonheid.

Oversized neus, hoektanden zonder richtingsgevoel, zwikkende benen, slordig opgemaakt en toch komen de mannen op haar af als vliegen op een ouderwetse Vaponastrip.

Une belle laide, dat denk ik ook altijd als ik bij IJmuiden bij de pont sta en aan de overkant van het Noordzeekanaal het skyscape boven Tata/voorheen Corus/voorheen Hoogovens bewonder. Schoorstenen hoesten en proesten daar hun slechte adem uit over de wijde omgeving. De rookmagiërs van Tata werken in continudienst en vooral ‘s nachts zijn de luchteffecten zinsbegoochelend. Voor mij zou het een soort milieuramp zijn als daar in plaats van het vertrouwde industrieel complex een natuurreservaat kwam met klaterende beekjes in plaats van sissende staalstromen en woudreuzen waar nu de gloeiovens staan.

Er werken daar 9000 mensen. Het is een van die plekken waar ‘de economie’ geen abstractie is – een somber percentage in de krant of een alarmerende grafiek in het Financieel Dagblad. Daar zijn er niet veel van in Nederland. Zware arbeid wordt veelal verricht op afgelegen bedrijventerreinen, achter hekwerk, schermen en schuttingen, alsof we ons ervoor schamen.

Voor de gluurders is er gelukkig de Fast Flying Ferry. De draagvleugelboot, in goed Nederlands. Die vliegvaart elke 40 minuten met een snelheid van 50 km/u van IJmuiden naar Amsterdam CS. Snel, frequent en comfortabel – de FFF heeft alles wat je verstaat onder die door bestuurders graag gebezigde term Hoogwaardig Openbaar Vervoer.

Naar het zich nu laat aanzien, verdwijnt de FFF echter in 2014. De provincie Noord-Holland trekt de stekker eruit, een besluit dat jaarlijks tienduizenden reizigers dupeert: forenzen, studenten en andere autoloze burgers. Zij zouden voortaan met bus 82 naar A’dam Sloterdijk moeten, en daar overstappen. De provincie rechtvaardigt deze daad van OV-vandalisme met de gebruikelijke laffe rekensommen, die aantonen dat rekensommen alles kunnen aantonen behalve een gebrek aan emotionele betrokkenheid en inventiviteit. Laat die boot een extra stop maken aan de Zaanse oever van het kanaal en reken dan opnieuw. Maak aansluitend een shuttle-service naar het puntje van de pier voor badgasten en zeevissers.

Of propageer het planologisch toerisme. Langs het hele traject van de FFF wordt aanschouwelijk hoeveel druk er op het Noord-Hollandse landschap staat. Er is een intensief scheepvaartverkeer en langs de oevers zie je zowel pittoreske vergezichten met kerktorentje als de zachtglooiende heuvels die worden opgeworpen door de afvalverwerkingsindustrie.

En dan zijn daar de locaties waar winstbejag/ondernemingszin happen uit het landschap dreigen te nemen. Diverse gemeenten schermutselen over het Landal vakantiepark dat al dan niet zal verrijzen bij Spaarndam en ook een ander project, Fun Village Velsen houdt de gemoederen bezig. Aan de zuidkant van het recreatiegebied zie je (vanuit een uniek perspectief) de Amsterdamse Haven – een gefrustreerd, slapend monster, dat als het ontwaakt liefst heel Spaarnwoude zou opschrokken om zich te kunnen meten met Rotterdam en Antwerpen.

Dit is zichtbare economie – Nederland zonder make-up.

Er wordt nog volop geprotesteerd tegen dat provinciebesluit, maar ik zou zeggen, neem geen risico. Go FFF! Maak er een dagje van met mooie schoonheid en lelijke schoonheid. Wandel eerst door de Kennemerduinen naar Velsen-Zuid. Stap dan op de boot (een enkeltje kost €5,30) en kijk onderweg uit je doppen. Stap uit aan het IJ, doe iets hips in Amsterdam-Noord of ga naar het Muziekgebouw. Neem tevreden de trein terug naar Haarlem.

Wie er dan nog steeds niet van overtuigd is dat de draagvleugelboot moet blijven, gelieve uit te stappen op Sloterdijk. Vervolg daarvandaan de reis met bus 82.

Gepubliceerd in het Straatjournaal van april 2013

Tussen Sloterdijk en CS hield de treins stil. Dodenherdenking, meldde de intercom, alleen drong dat niet door tot de belendende eerste klas, waar een groot Spaanssprekend gezelschap zijn luidruchtige vrolijkheid 2 minuten onverminderd voortzette. Ook de buitenlandse toeristen in mijn coupé babbelden onbekommerd door en zullen het hunne gedacht hebben van de norse Hollanders.

Om 20.20 uur vertrok mijn aansluitende trein. We waren net voorbij Amstel toen via de intercom een live concert werd aangekondigd van drie meisjes. “De dames hebben geen kaartje, maar wel héééle mooie stemmen…” Het soort melige ongein waarop Nederlandse conducteurs het patent hebben, maar dit ging tamelijk ver: ‘Jessica, Roos en Linda’ zetten het eerste couplet in van een ongetwijfeld bekend nummer met regels als ‘schatje wat doe je met me, ik voel me sooo goed’.

Tekstvast waren ze, en redelijk bij stem. Ik onderging het gelaten. Na vijf minuten meldde dezelfde NS-entertainment-manager zich: “Beste passagiers, we hebben nóg drie meisjes…” Hoe meer zoetgevooisde schonen zonder kaartje, hoe liever het hem was – zo klonk het. Ik nam het hem niet in dank af.

Even later vertoonde hij zich in onze coupé. Jaar of dertig, enigszins gedrongen, gesoigneerd, montuurloze bril. Van Turkse origine, zo te zien. Hij kwam niet ver. Een man schuin tegenover mij beet hem toe dat het ab-so-luut niet kon wat hij deed. ‘Respectloos!’ De conducteur pareerde de kritiek. Die meisjes moesten naar een optreden; straks in Utrecht zou hij met ze meelopen naar de automaat om ze in te laten checken – hij meende zelf juist een leuke ‘oplossing’ bedacht te hebben.
“Het is vandaag Dodenherdenking en u laat die meisjes hier blèren. Respectloos!”
De trein had om acht uur stilgestaan, de twee minuten stilte waren wel degelijk in acht genomen, dus…
“Op dit moment staan nog mensen op de Dam bijeen en worden er toespraken gehouden…”
De conducteur besefte dat het zijn tegenstander menens was en schakelde over naar ‘cursusmodus’. Omgaan met lastige reizigers, deel 2. Een sussende toon, die ik maar half vertrouwde. Hij pleitte welbespraakt, maar tevergeefs. Het eindigde ermee dat hij zijn verontschuldigingen aanbood. Voor iedereen hoorbaar, en die werden aanvaard – zij het niet van ganser harte.

Toen de trein vaart minderde stond ik samen met de bezwaarmaker op het balkon om uit te stappen. Voor de deuren open gingen, klonk nog eenmaal de intercom. “Dames en heren…” We keken elkaar aan. Had de conducteur nieuw zangtalent opgespoord?

“… bij dezen wil ik mijn excuses aanbieden aan degenen die zich hebben gestoord aan de zingende dames. Omdat het vandaag Dodenherdenking is, was dat misschien niet gepast. Mijn verontschuldigingen daarvoor.”

Het klonk alsof hij het oprecht meende.

Dat Grote, nee Dikke… uh, Compacte Broer het HD me een primeur afsnoept is zeker niet de eerste keer in acht jaar. Alleen, nu het mijn eigenste eega betreft, lijdt mijn ego daar toch enigszins onder.

Het kwam voor mij heus niet als een verrassing, laat daar geen enkel misverstand over bestaan: de huisdichteres komt met een nieuwe bundel, de neerslag van haar vierjarige periode als stadsdichteres. Niet over het Spaarne!

Met officiële stadsgedichten (‘op bestelling’ van de gemeente geschreven), officieuze (n.a.v. actualiteit of plechtigheid) en daarnaast de ‘bijvangst’, gedichten over Haarlem, Haarlemmer, Haarlemst (de stad en zijn bewoners). Een vierde categorie gaat over de wrijving tussen een rol ‘in de schijnwerpers’ en het veilige, lichtschuwe bestaan vóór haar ambtstermijn.

Omdat de portemonnee hier thuis ook moet roken, toog ik vanmiddag naar de Kennemer Boekhandel met een affiche.

PR is oorlog, dat bleek eens te meer.

Toen ik binnenkwam, worstelden Rob en zijn vrouw net met een log bouwpakket dat de belangstelling voor de nieuwe Dan Brown moet aanwakkeren. INFERNO. Rob was ietwat uit zijn hum. “Dat dumpen ze allemaal ongevraagd in je winkel”, foeterde hij. “Kijk, het aftellen is begonnen!”

Er was een kalender meegeleverd. Nog 14 dagen tot Inferno verscheen – in het kader van de campagne werd hij geacht elke dag een blaadje af te scheuren. Schuchter bracht ik mijn eigen affiche ter sprake. Daar stond Rob gelukkig minder sceptisch tegenover.

P.S. De presentatie van Niet over het Spaarne! is op zaterdag 18 mei in het NH-Archief. Aanvang 17 uur. Zie ook hier.