Onrustige hoofden

Straatjournaal-column van deze maand.

De beste manier om het imago van daklozen te verbeteren is natuurlijk om ze allemaal een riante villa te schenken in Bloemendaal of Blaricum. En zou het ook helpen als Straatjournaal (in afwachting daarvan) in plaats van een krant een GLOSSY werd?

Ik vroeg het me af toen ik van een leestafel het eerste nummer van HRLM-Z meegriste, van dezelfde familie als het glossy magazine dat al meer dan tien jaar de stad Haarlem fraai belicht: altijd smetteloos, gaaf, glanzend en glimmend. Die Z staat voor Zakenglossy. In honderd pagina’s wordt een keur aan ondernemers in de etalage gezet. Van ongeduld stuiterende start-uppers, revolutionaire vernieuwers, oude rotten met drie faillissementen op hun CV en stabiele familiebedrijven.

Het fijne van glossy’s is dat ze je niet voor verrassingen stellen. Dus ja, het ondernemen zit bij iedereen in het bloed, in het DNA, in de genen én in hart in nieren. Het is een passie (gaap!), al die ondernemers zoeken uitdagingen (gaap-gaap), zijn slim/smart en innovatief (ook al handelen ze in tweedehands moltondekens of gerecyclede theemutsen), hebben dromen en missies, barsten van de (vanzelfsprekend positieve) energie, zien problemen en mislukkingen als kansen. Je vindt ze bij voorkeur in broedplaatsen en kraamkamers, bedolven onder pasgeboren plannen. Als ze na een 90-urige werkweek even op hun krent zitten, handelt hun hoofd rusteloos verder.

En zulke rusteloze hoofden bestaan écht, weet ik sinds kort. In Gent werd ik meegetroond naar een restaurantje dat was gespecialiseerd in rundvlees. Geen poeha – formica tafeltjes, een allegaartje aan stoelen, maar dat vlees!!! De kok kwam het toelichten in sappig Vlaams. Hij weidde uit over de koeien; hun nobele stamboom, de onbespoten klavertjes vier die ze aten… De Japanse koeien werden gemasseerd om de bilpartij malser te maken. Die kok sliep bij wijze van spreken met een rauwe ossenhaas of een begeerlijke bavette als hoofdkussen. Het liep als een tierelier, met dat vlees, maar het roer ging om. Vanaf december deed hij alleen pizza’s en daarna drie maanden zeevis en daarna… Anders dutte hij in. Ik kon er niet bij. Het kwam mij krankzinnig voor, maar ik ben dan ook geen rusteloze ondernemer.

Het rusteloze hoofd is een motief in zowel HRLM-Z als Straatjournaal. En welke toevalligheden bepalen dan of je die energie kunt kanaliseren en een geslaagd zakenman wordt, of dat je er de speelbal van wordt, in een chaotisch of destructief leven? Deze maand stond in NRC een necrologie van Nol van Schaik (1954-2019). Hier in Haarlem en daarbuiten is hij bekend als oprichter van coffeeshop Willie Wortel, maar meer nog als actievoerder tegen het schizofrene Nederlandse softdrugsbeleid. Op zijn eigen terrein een idealist dus.

In zijn jonge en veel te wilde jaren was Nol onder meer bondscoach van de bodybuilding-federatie. Het lichaam ging voor alles. Hij was zo nuchter als een woestijncactus en clean als een stukje karnemelkzeep. Zeer gespierd, maar geen grammetje zitvlees. Tot hij op een dag – hij was al dertig – toch een jointje rookte en het ineens (voor het eerst) kalm werd in zijn hoofd. “Ik had altijd honderd ideeën en voerde er tien tegelijk uit, die allemaal mislukten. Dat is veranderd doordat ik cannabis ben gaan roken.”

Hij schreef nadien boeken en columns en ‘deugde’. Hoe anders had het kunnen lopen. In de jaren tachtig gingen zijn sportscholen failliet, hij had schulden, pleegde twee bankovervallen, zat in de bajes. Bij een hasjtransport in Frankrijk ontsnapte hij aan de gendarmes door in een ravijn te springen.

Ik wil maar zeggen, Straatjournaal of HRLM-Z? Je kiest je eigen hoofd niet uit en het kan van een kleinigheid afhangen in welk blad je terecht komt.

.

paarspeer

.

Wortels en draden

Toen ik een jaar of twintig was, bleu en groen tegelijk, las ik gretig The Secret Life of Plants, een door wetenschappers verguisde en vergruisde bestseller. Ik herinner me er weinig van, behalve dat planten een verfijnde muzieksmaak zouden hebben (ze floreren dankzij Mozart-trio’s en verwelken door heavy metal). En hun onderlinge conversatie stond op een hoog peil. Alleen gevoel voor humor misten ze, geloof ik.

Ben ik terug bij af? In Underland (vertaald als Benedenwereld) onderzoekt Robert MacFarlane op zijn eigen geleerde, aandachtige, associatieve manier de wereld onder onze voeten: mijnen, tunnels, grotten, gangenstelsels, enz. In hoofdstuk 4 (The Understorey) gaat het over ‘the wood wide web’, over de ondergrondse communicatie tussen bomen, via hun wortels en vooral via schimmels (er is in Oregon een honingzwam, de Armillaria solidipes, die bijna 9 km2 bestrijkt). Over de symbiose van schimmels met andere levensvormen – via de ‘hyphae’ (de zich eindeloos vertakkende zwamdraden) – is amper iets bekend.

Komisch is daarbij onze onbedwingbare neiging de plantenwereld in politieke termen te duiden. Is een bos een socialistische verzorgingsstaat, waarbij bomen elkaar voeden, steunen en het licht gunnen, of is het een vrijemarktmodel, met genadeloze concurrentie en slechts enkele winnaars?

Hoe dan ook, toen ik vanochtend over het Bolwerk liep, keek ik toch weer even met andere ogen naar de mossen, paddestoelen en klimop waardoor de bomen daar werden omgeven.

.

bombast

.

mycotroep

Privacygevoelig

De alarmerende HD-kop ‘Marius ging alleen met woorden graf in’ ging gelukkig niet over mij, maar over de ‘eenzame uitvaart’ van naamgenoot Marius Schippers. Het betreft een voor Haarlem nieuw, waardevol initiatief voor stadgenoten die sterven zonder familie, vrienden of kennissen (zes à tien per jaar).

Dichter van dienst Bas Belleman nam het op zich de plechtigheid een minimum aan cachet te geven, met als enig aanknopingspunt dat de ongooglebare Schippers werd gevonden door iemand voor wie hij een boodschap zou doen.

Om privacy-redenen mocht Belleman de woning niet betreden, wat zijn taak aanzienlijk bemoeilijkte. Nog iets, een uitvaartvereniging bladert niet door adressenboekjes van de overledene in de hoop alsnog bekenden op te snorren. Het is het soort formele opstelling (fijngevoeligheid wil ik het niet noemen) dat mij tegen de borst stuit. Het gedicht eindigt met de tedere strofe Ja, hoe zijn lange leven is verlopen,/ Ik mocht het nu niet weten. / Maar wie een boodschap doet / Die is het leven niet vergeten.

In een ander artikel in het HD-regiokatern wordt de privacy-gevoeligheid juist uiterst nonchalant benaderd. Het gaat over de toegenomen overlast door huurders met psychische problemen. Je zal er maar een zijn… En je zal er maar een naast je hebben wonen. Verslaggever Jacob van der Meulen gaat uitvoerig in op de perikelen die de Kosovaar ‘Zilver’ veroorzaakt in de Blinkertlaan, een stil straatje in het Ramplankwartier. Hij praat onverstaanbaar, schreeuwt naar voorbijgangers, draait luide muziek. De woningcoöperatie ‘bouwt een dossier op’. Zilver valt onder zorginstelling RIBW, die hem begeleidt, zo goed en zo kwaad als het gaat. Bij een incident werd een mes in beslag genomen en moest de man door de politie in bedwang worden gehouden. Niets dan narigheid dus.

Maar ik had het over privacy. Je hoeft geen Sherlock Holmes te zijn om Zilver op te sporen. De verslaggever gaat – blocnote in de aanslag – op huisbezoek, vermeldt welke poster er bij de deur hangt en citeert de tirade die hij naar zijn hoofd krijgt. Alsof het nog niet genoeg is, drukt de krant een door een buurtbewoner genomen foto af waarop twee agenten Zilver in een judoklem hebben. Zijn achterhoofd is goed zichtbaar. Dat had van mij wel wat kieser gekund. Nee, wat ik bedoel is: waar is het in vredesnaam voor nodig?

.

schotersingel

.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Pleinvrees

Het mooiste station van Nederland met het lelijkste plein van Nederland? Als je ergens pleinvrees krijgt, is het als je aan de centrumzijde uit station Haarlem komt.

Zou het HD (dat er vanaf de redactieburelen op uitkijkt) niet eens een wedstrijd uit kunnen schrijven voor de beste Stationspleinfoto?

Vanochtend, toen buien en zon stuivertje wisselden, deed ik een poging er iets moois te kieken, maar dat viel om de dooie dood niet mee.

.

station1

.

plein2

.

plein3

.

plein

.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Exoskelet

Kevers en andere insecten hebben een exoskelet; mensen met beenprotheses soms ook en de verwachting is dat beoefenaars van zware beroepen er in de toekomst een zullen dragen ter aanvulling van de eigen spierkracht.

En vandaag zag ik er een bij een pand op de hoek van de Nicolaas Maesstraat en de Hondecoeterstraat (020) waar de pui van een gebouw gespaard moest blijven, in tegenstelling tot de rest. De rest was weggesloopt en -gesleept, de pui werd overeind gehouden door een stalen constructie. En wat voor een!

Ik prak de foto’s hieronder, zonder quasi-bouwtechnisch commentaar. We liepen een rondje om het bouwterrein en mijn bewondering voor de mannen van de firma IJskes werd allen maar groter.

.

exo2

.

exo3

.

exo5

.

exo7

.

exo8

.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Leeszaal

,

evawijers

.

Bovenstaande muurschildering van Eva Wijers kiekte ik in een knus hoekje van de Rotterdamse Leeszaal, waar de huisdichteres optrad met de Vorlesebühne. De Leeszaal is als zo’n minibiebje in voortuinen, maar dan sterk vergroot. Gratis afhalen, gratis deponeren. Daar aan het Rijnhoutplein worden wekelijks 1000 boeken gebracht en 700 meegenomen.

De Leeszaal is behalve drempelloze bibliotheek ook ontmoetingsplaats, vergaderruimte en (voor sommige bezoekers, niet alleen voor de boeken) een tweede huiskamer. Het assortiment was heel behoorlijk – het is niet zo dat ze alles maar neerplempen (en ze komen in hevige gewetensnood na de Boekenweek, als de literaire ‘geschenken’ met dozijnen tegelijk worden doorgeschonken).

Ik griste een exemplaar mee van Italo Calvino’s postuum verschenen Waaom zou je de klassieken lezen. En als er één boek aan leesbevordering doet is dit het wel. Onderhoudend, geleerd en achteloos scherpzinnig voert Calvino je mee van Xenophon, Plinius en Ovidius tot – het eindpunt van zijn tijdreis – Pavese, Hemingway en Borges. Voorlopig hoef ik geen reading drought te vrezen, ‘nieuwe’ ideeën genoeg.

En wat die Leeszaal betreft, als er in Haarlem centrum zo’n plek was, zou ik er regelmatig te vinden zijn.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

NEE op alles

Het is ja, tenzij het nee is, huldigde een vriend van mij als pedagogisch principe. Als het even kan, welwillend knikken in plaats van op voorhand geërgerd nee schudden.

Waarom hebben we het hierover, vraagt de RaDa-lezer (op zich wel wat gewend qua redactionele hersenkronkels en gedachtenhuppels) zich nu af. Het heeft te maken met een bericht eerder deze week dat vijftien Noord-Hollandse huis-aan-huisbladtitels zullen verdwijnen. Denk Wieringer Courant, Westfries Weekblad De Streek, Westfries Weekblad Hoorn-Koggenland, De Koerier, Alkmaars Weekblad, De Krommenieër, De Zaankanter Zaandam, De Zaankanter Zaanstreek & Wormerland, Gezinsblad Purmerend-Edam-Volendam.

Ik herinner me in het HD de frase ‘een krater in het medialandschap’ gelezen te hebben. En ja, zelf vind ik (veelvraat van kruimelnieuws en triviatapas) het ook betreurenswaardig. Leve de regionale nieuwsvoorziening. Maar in hoeveel medestanders mag ik me verheugen in dezen? Vanmiddag liep ik langs een Haarlemse flat en afgaande op de stickers zouden veel stadgenoten hun brievenbussen liefst dichtmetselen én camoufleren. The noes have it, The noes have it! om met John Bercow te spreken: twee schamele ja’tjes tel ik.  

Veel stadgenoten zijn kennelijk toch meer van de Windows pop-up ‘NEE op ALLES!

.

nee-op-alles2

.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Containerkaders

Gisteren liep ik langs een fotogenieke bouwcontainer en nam een aantal foto’s, die ik nonchalant op Facebook zette. Pas later bedacht ik dat ze natuurlijk in de fameuze RaDa-categorie Van die dingen thuishoren.

Al moet ik wel oppassen met die container-fetisj. Vandaag zag ik een beeldschone blauwe…

.

container1

.

container2

.

container3

.

container4

.

En die bevoorrechte mannen van de firma Van de Stoel mogen daar dus dagelijks mee omgaan!

.

container0

.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Politieverordening?

Vanochtend dronk ik mijn koffie voor de verandering in de lobby van een Haarlems hotel (ik heb mijn nieuwe stekje nog niet helemaal gevonden). De ontbijttafels waren al afgeruimd, twee zakenlieden voerden een zeer negeerbaar gesprek. Het was kwart voor elf.

Een non-comformistisch geklede man kwam binnen. Zestig jaar? Zeventig? Baret, slobberige katoenen broek. Niet vies en verwaarloosd, keurig accent. Hij informeerde op gedempte toon bij de hotelmedewerker of ze al open waren. “Een whisky’tje graag dan.”

De jongen liet hem weten dat ze voor twaalven niet schonken. Het speet hem, maar… De man ontstak in woede en ontdempte zijn stem: “Wat IS dit, een nieuwe algemene politieverordening?”

Je moet het maar paraat hebben. Of had hij bij een ander adres ook al ingezet? Die jongen liet zich allerminst van zijn stuk brengen. “Het is een keuze die het hotel heeft gemaakt, meneer.” Breng daar maar eens iets tegen in. De man sputterde nog wat, zonder veel overtuiging. Hij was al op weg naar de uitgang.

Ik begreep het beleid van het hotel wel. Anderzijds, ik wil toch ook niet in een stad wonen waar een beschaafde, solitaire man die door omstandigheden die alleen hem aangaan om half elf des ochtends intens verlangt naar een glas sterke drank, alleen terecht kan op een bankje in het Kenaupark, met een heupflacon tussen de zwervers. Dat noem ik geen stad. Wat vinden jullie er nou van, als volwassenen onder elkaar?

.

wilgen

.De wilgen bij het Kennemerplein

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Tussenwoordjes

Over meesterschap van de Nederlandse taal gesproken. Ik hoorde een passerende vrouw zeggen: “… want het is eigenlijk toch echt wel een beetje mislukt.”

Ging het over haar huwelijk van 37 jaar, een schaalmodel van de Batavia in een Bokma-fles, het plan een oude pruimenboomgaard over te nemen, de terugdringing van het aantal Haarlemse airbnb-overnachtingen, een experiment met een transatlantische helikoptervlucht op zonne-energie, de vernieuwing van de Grote Sluis bij IJmuiden, zelf een pruimentaart bakken?

We beklaagden de vlijtige student (al dan niet inburgerend) van het gesproken Nederlands, die uit deze voorbijvliegende taaluiting moet opmaken hoe groot de schade of onvolmaaktheid is. Of een vertaler. Welke gradaties voegen die al dan niet loze woordjes als ‘wel’ en ‘toch’ nou toe? We goochelden wat met de woordvolgorde en al snel werden we zelf tureluurs van alle impliciete verschillen en verborgen aannames.

Iets is mislukt (100%: de helikopter stort in zee bij gebrek aan zon, er zijn alleen rotte en onrijpe pruimen – er worden geen pruimentaarten gebakken).

Iets is echt mislukt
(de Sluis sluit niet. Ontkennen baat niet; zoiets als boven, met wat meer overtuigingskracht gezegd).

Een beetje mislukt
(er moet een aangebakken korst van de taart geschraapt, verder is hij goed te eten).

Echt een beetje mislukt
(Helaas, ik had het ook liever anders gezien, maar een Batavia die de vlaggenmast niet omhoog krijgt, die zetten we voor geen goud in de tentoonstelling).

Echt wel een beetje mislukt
(hier durf ik niet te zeggen wat dat ‘wel’ precies doet; of is ‘toch echt wel’ een geheel? En hoe gedragen echtelieden zich in een huwelijk dat ‘echt wel een beetje’ mislukt is?) En dan wordt ‘eigenlijk’ er ook nog eens voor geplakt. Betekent ‘eigenlijk toch echt wel een beetje’ dat de spreker zich hoedt voor boude uitspraken of krasse oordelen en zichzelf niet de beroerdste vindt?)

En probeer die verschillende formuleringen nu eens te vatten in cijfers – bijvoorbeeld met aantallen airbnb-overnachtingen! Begrijp me goed, beste taalgebruikers, ik zou al deze nuances of schijnnuances niet overal willen vervangen door niet mis te verstane uitdrukkingen als ‘een flop’, ‘zwaar naatje’, ‘kut met peren’ of ‘ruk’. Want misschien is het wel dankzij deze onopzettelijke vaagheid dat we er vaak toch ook wel weer min of meer uitkomen met zijn allen.

.

beetjemislukt2.

Eigenlijk toch echt wel een beetje mislukte foto van de Schotersingel

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.