Scherpslijper in brons

Gastbijdrage van Harrie van der Meulen

Het Ampzing-genootschap draag ik een warm hart toe. Hun website staat bij Mijn Favorieten en bijna dagelijks kijk ik of er weer iets leuks op staat. Dankzij de Ampzing Broodkast op Haarlem105 zit ik vijftig jaar na de Familie Doorsnee ineens weer af en toe ’s avonds aan de radio gekluisterd. Verwacht echter niet dat ik ook maar een cent bijdraag aan dat beeldje van Samuel Ampzing bij de Grote Kerk. Dat lijkt me namelijk veel te veel eer voor een man, die een intolerante, welhaast pathologische scherpslijper was, zonder enig respect voor mensen die anders dachten dan hij. Tel daarbij z’n dweperige nationalisme en lokaal chauvinisme en je krijgt een beeld van een zeldzaam geborneerd en querulanterig mannetje, waarbij zelfs de doorsnee SGP-er van nu een bonhomische levensgenieter wordt.

Lang heb ik gedacht dat ik in Haarlem zo’n beetje de enige was met bedenkingen tegen Ampzing, tot ik op 31 juli de column van Ko van Leeuwen in het Haarlems Dagblad las. Hij blijkt dan wel zo’n miniatuur-Ampzing in de vensterbank te hebben staan, maar helemaal lekker zit het hem kennelijk toch niet. Van Leeuwen beschrijft het virulente anti-papisme van Ampzing (in zijn ogen waren katholieken ‘wolven’ en ‘moordenaars’) om echter in een adem door een lange reeks verzachtende omstandigheden aan te voeren, waaronder de oorlogsmisdaden van het leger van Filips II in de Tachtigjarige Oorlog. Maar, beste Ko, Ampzing was niet alleen een katholiekenvreter! Hij keerde zich fel tegen iedereen die ook maar een millimeter afweek van de leer van zijn gereformeerde staatsgodsdienst. Tegen Remonstranten, dopersen, luthersen, humanisten en oecumenici avant la lettre zoals Vondel. Bevolkingsgroepen die net zozeer getraumatiseerd waren door de Spaanse gruwelen als hij.

Dat het gemeentebestuur van Haarlem anno 2006 toestemming heeft gegeven om een beeld van deze fundamentalistische predikant te plaatsen, beschouw ik als een blunder, die voortkomt uit een gebrek aan werkelijke interesse voor de geschiedenis. Voor velen is alles wat voor 1850 – om niet te zeggen voor 1940 – is gebeurd niet meer dan folklore,  één groot, gezellig Jopenfestival. Mijn Doopsgezinde voorzaten uit de zestiende en zeventiende eeuw weten wel beter. Zij hebben geleden onder de intolerantie van types als Ampzing, en met zo’n eerbetoon in brons gegoten strooit men hen zout in de wonde.

 

8 gedachten over “Scherpslijper in brons

  • 14/09/2006 om 12:34
    Permalink

    Is die oude wonde dan nog niet dicht? Ik vond het Jopenfestival onlangs ook wel gezellig….

  • 14/09/2006 om 22:58
    Permalink

    Beste Harrie,
    Opnieuw een gastbijdrage.
    De vorige keer of een van de vorige keren heb je het gehad over het bord Gortestraat welke je in de jaren tachtig had gevonden in een container. Nu dat bord is opgeknapt en wordt a.s. opgehangen in de Gortestraat(aan de kant van Groot Heiligland). De wijk vindt het leuk als je daar bij zou willen zijn, de redactie van de wijkkrant zou er graag een stukje over willen schrijven.
    Andere Raarlemsdagklad lezers zijn natuurlijk ook van harte welkom.

  • 14/09/2006 om 23:33
    Permalink

    SPIJKERS OP LAAG WATER
    Dank voor uw warme hart! Wij zullen dit met liefde koesteren.
    De reden waarom wij Ampzing met een borstbeeld vereren ligt gelegen in het feit dat de goede man Haarlem op een voetstuk heeft geplaatst. Zijn boek Lof ende beschryvinghe der stad Haerlem is een puik staaltje stadspromotie.
    Onverdraagzaam was hij jegens de de hoge geestelijken en edellieden die zich verheven voelden boven het volk en hun taal uit arrogantie doorspekten met Latijnse en Franse leenwoorden. Hij nam het op voor het volk.
    Zijn afkeer tegen de “Papen” heeft inderdaad alles te maken met de Spaanse bezetting. Honderden auteurs uit Ampzings tijd deelden zijn mening. De “papen” haatten op hun beurt de gereformeerden.
    Het genoemde stuk van Ko van Leeuwen is opgenomen in het boekje TERUG IN HAARLEM dat tegelijk met het borstbeeld zal verschijnen.
    Ook wij tonen graag de “schaduwzijde”. Maar dan wel binnen de historische context.
    Lof ende Beschryvinghe verschaft een prachtig historisch beeld van een 17e eeuws Haarlem en wordt door historici nog immer gezien als een buitengewoon belangrijk boek.
    Het boek is prachtig geillustreerd met gravures van o.a Romeijn de Hooghe.
    Streng in de leer waren alle kerken in die jaren. Daar krijgt Ampzing geen borstbeeld voor.
    Overigens, wij hebben ook beeldjes van Pieter Teijler, Torrentius en Lennaert Nijgh. Respectievelijk een rijke patser, een atheist en een alcoholist. Hebben die ook niets voor Haarlem betekend?

    Mannen, te paard, we zijn verraden!

  • 15/09/2006 om 14:20
    Permalink

    @Peter: Dat is leuk nieuws, aleen… a.s. wat?

  • 15/09/2006 om 14:28
    Permalink

    Marius: voor mij is een van de prettige dingen aan thuiskomen na een vakantie(tje) tegenwoordig de verrassing die mij wacht in de vorm van een nieuwe gastbijdrage van supersub Harrie.
    Als eerbetoon heb ik een eigen ‘categorie’ voor hem aangemaakt (zie linkerkolom), zodat zijn Verzameld RaDa-werk voortaan voor iedereen binnen muisbereik ligt.

  • 15/09/2006 om 17:03
    Permalink

    harrie doopsgezind? hm..

  • 15/09/2006 om 21:12
    Permalink

    Peter meldde mij per email dat het bordje zaterdagochtend om 11.00 wordt opgehangen. Tot m’n spijt ben ik verhinderd te komen.
    Op Ampzing kom ik later terug. Alleen wil ik de lezers van RaDa dit citaat uit een artikel over het Jopenfestival in het HD van 11-09-2006 niet onthouden:
    “Daar viert het Jopenfestival zijn eerste lustrum in geheel Middeleeuwse stijl. Medewerkers zijn consequent gekleed in 17e- eeuwse kledij.” Tsja…

  • 15/09/2006 om 22:24
    Permalink

    @de mannen te paard van Eric J.: We gaan het spel toch wel eerlijk en met open vizier spelen? Dus niet stiekem de fundamentalistische reborn christian-sectie van de CIA-afdeling van de Amerikaanse ambassade in Den Haag inschakelen. Want dit zag ik vanmiddag bij ‘bezoekers’ in de statistieken (One Stat) van RaDa:
    Datum & Tijd: Sep-15 14:21 IP Adres: 81.175.120.203
    Land: Netherlands Stad:
    Organisatie: Pt Nl Cia Aembassy
    Referrer: bookmark

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *