IJsbeentje

De 10-jarige jongetjes in Paddy Clarke van Roddy Doyle hebben ruwe omgangsvormen. We hebben het over Dublin eind jaren zestig. Vooral het jongere broertje van Paddy heeft het zwaar te verduren. Meermalen kwam ik de uitdrukking ‘to give him a dead leg’ tegen.

Het ging om een represaillemaatregel, dus aangenaam zou het niet zijn. Maar wat was het precies? Ik zocht het op en het been werd gedood door een ‘knietje’ in het dijbeen. Uit mijn voetbaltijd kon ik me nog wel herinneren hoe verdomd pijnlijk dat kon zijn. “Een ijsbeen!” riep een meisje in de klas direct. Die term kende ik evenmin.

We hadden het over de routineuze wreedheid tussen die straatschoffies onderling en ik vroeg me af of het in Haarlem-Noord veel anders was geweest op het schoolplein. Geen moedwillig ‘dood been’ dus, maar er kwamen wel namen boven van andere beproefde martelingen. ‘Prikkeldraad’, ‘de kieteldood’ en ‘spierballen rollen’ (met je knieën over de biceps van de onderliggende partij). Een ‘okkie’ staat mij ook bij (een tik bovenop de schedel / occiput), maar dat kan ik nergens terugvinden. En ja, meestal ging het pijnigen door tot iemand ‘Genade! Genade!’ kermde.

‘Genade’ – een woord dat je verder alleen tijdens de Heilige Mis hoorde.

.

slanijper

.

Geen martelwerktuig, maar een handig gebruiksvoorwerp: de slaknijper / slagrijper, zoals gisteren gezien bij een etentje. Het was een oud, roestig familiestuk; voor mij handiger te hanteren dan het nu gangbare slabestek. Een onvermoed apparaat dus, zoiets als de sneeuwballentang.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen.

6 gedachten over “IJsbeentje

  • 02/03/2019 om 02:32
    Permalink

    Wichtergenoade! moet de jongeling vragen, als een of meer meisjes hem te pakken hebben en de baas zijn.

    Uit: Nieuw Groninger Woordenboek door K. ter Laan, Groningen 1974,

    zo staat ter verduidelijking voor in de kwatrijnenbundel (een per pagina) Meisjesgenade van Driek van Wissen. Het inleidend kwatrijn luidt:

    Wel jongens, je kunt kiezen uit twee kwaden:
    Je vult je leven met je eigen daden
    en je blijft moederziel alleen voor straf,
    ofwel je vraagt de meisjes om genade.

    Bij de presentatie was ik betrokken en nog zie ik Drieks beteuterde gezicht toen hem op 17 mei 1980 het eerste exemplaar van zijn bundel, die hij niet eerder te zien had gekregen, werd aangeboden. Boven- en vooral onderkant had ik zo scherp mogelijk afgesneden en ook van het randwit kon het overbodige weg, terwijl de titelloze kwatrijnen toch leesbaar bleven. Alle andere exemplaren waren uiteraard op normaal formaat.

    Carla Boogaard heeft in 1992 een jeugdroman Meisjesgenade gepubliceerd.

    Het gedicht ‘Meisjesgenade’ van Ingmar Heytze eindigt met

    Ik zou willen smeken om meisjesgenade
    wanneer ik maar wist dat die zou bestaan.

  • 02/03/2019 om 04:21
    Permalink

    Moet zijn: Carla Boogaards.

  • 02/03/2019 om 06:44
    Permalink

    Jaren ’50 jeugdterreur. Men neme rozenbottels (van die oranje bolletjes) van struik in gemeenteplantsoen, hale daar de pitjes uit en wurme die in de kraag van een medescholier. Staat garant voor urenlange jeuk.

  • 02/03/2019 om 09:25
    Permalink

    Doet me denken aan: ‘Hop, hop, ‘k heb de peer op’. Jongen ging op de speelplaats met z’n gezicht naar ‘n muur staan. Anderen probeerden hem dan weg te drukken. Een ‘spelletje’ dat ik me herinner van mijn lagere-school-tijd (jaren ’40!). Werd door de surveillant snel ‘n einde aan gemaakt wegens mogelijk erotische complicaties (denk ik).

  • 03/03/2019 om 13:17
    Permalink

    @Jan Kal: Die presentatie had ik graag bijgewoond! Precies de goede grap voor hem. En geweldig woord, ‘wichtergenoade’, dat zal me vast nog eens van pas komen.
    @Paul: rozenbottels, klitten en brandnetels – de natuur heeft veel te bieden inderdaad.
    @ Is het hetzelfde als bokbokberrie? https://korsvanbennekom.org/2016/06/23/xx-336/

    Er staat mij vaag een ‘genaderijmpje bij’ met sukade, maar het wil nog niet terugkomen. Of nu ineens wel? Genade, sukade, citroen – ik zal het nooit meer doen?

  • 09/03/2019 om 15:24
    Permalink

    Genade, sukade, citroen – ik zal het nooit meer doen, dat heb ik nog van mijn moeder (Utrecht, 1938) geleerd. Maar bij mij (1965) op het schoolplein hoefde ik er niet mee aan te komen, het was niet gangbaar meer.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *