Onrustige hoofden

Straatjournaal-column van deze maand.

De beste manier om het imago van daklozen te verbeteren is natuurlijk om ze allemaal een riante villa te schenken in Bloemendaal of Blaricum. En zou het ook helpen als Straatjournaal (in afwachting daarvan) in plaats van een krant een GLOSSY werd?

Ik vroeg het me af toen ik van een leestafel het eerste nummer van HRLM-Z meegriste, van dezelfde familie als het glossy magazine dat al meer dan tien jaar de stad Haarlem fraai belicht: altijd smetteloos, gaaf, glanzend en glimmend. Die Z staat voor Zakenglossy. In honderd pagina’s wordt een keur aan ondernemers in de etalage gezet. Van ongeduld stuiterende start-uppers, revolutionaire vernieuwers, oude rotten met drie faillissementen op hun CV en stabiele familiebedrijven.

Het fijne van glossy’s is dat ze je niet voor verrassingen stellen. Dus ja, het ondernemen zit bij iedereen in het bloed, in het DNA, in de genen én in hart in nieren. Het is een passie (gaap!), al die ondernemers zoeken uitdagingen (gaap-gaap), zijn slim/smart en innovatief (ook al handelen ze in tweedehands moltondekens of gerecyclede theemutsen), hebben dromen en missies, barsten van de (vanzelfsprekend positieve) energie, zien problemen en mislukkingen als kansen. Je vindt ze bij voorkeur in broedplaatsen en kraamkamers, bedolven onder pasgeboren plannen. Als ze na een 90-urige werkweek even op hun krent zitten, handelt hun hoofd rusteloos verder.

En zulke rusteloze hoofden bestaan écht, weet ik sinds kort. In Gent werd ik meegetroond naar een restaurantje dat was gespecialiseerd in rundvlees. Geen poeha – formica tafeltjes, een allegaartje aan stoelen, maar dat vlees!!! De kok kwam het toelichten in sappig Vlaams. Hij weidde uit over de koeien; hun nobele stamboom, de onbespoten klavertjes vier die ze aten… De Japanse koeien werden gemasseerd om de bilpartij malser te maken. Die kok sliep bij wijze van spreken met een rauwe ossenhaas of een begeerlijke bavette als hoofdkussen. Het liep als een tierelier, met dat vlees, maar het roer ging om. Vanaf december deed hij alleen pizza’s en daarna drie maanden zeevis en daarna… Anders dutte hij in. Ik kon er niet bij. Het kwam mij krankzinnig voor, maar ik ben dan ook geen rusteloze ondernemer.

Het rusteloze hoofd is een motief in zowel HRLM-Z als Straatjournaal. En welke toevalligheden bepalen dan of je die energie kunt kanaliseren en een geslaagd zakenman wordt, of dat je er de speelbal van wordt, in een chaotisch of destructief leven? Deze maand stond in NRC een necrologie van Nol van Schaik (1954-2019). Hier in Haarlem en daarbuiten is hij bekend als oprichter van coffeeshop Willie Wortel, maar meer nog als actievoerder tegen het schizofrene Nederlandse softdrugsbeleid. Op zijn eigen terrein een idealist dus.

In zijn jonge en veel te wilde jaren was Nol onder meer bondscoach van de bodybuilding-federatie. Het lichaam ging voor alles. Hij was zo nuchter als een woestijncactus en clean als een stukje karnemelkzeep. Zeer gespierd, maar geen grammetje zitvlees. Tot hij op een dag – hij was al dertig – toch een jointje rookte en het ineens (voor het eerst) kalm werd in zijn hoofd. “Ik had altijd honderd ideeën en voerde er tien tegelijk uit, die allemaal mislukten. Dat is veranderd doordat ik cannabis ben gaan roken.”

Hij schreef nadien boeken en columns en ‘deugde’. Hoe anders had het kunnen lopen. In de jaren tachtig gingen zijn sportscholen failliet, hij had schulden, pleegde twee bankovervallen, zat in de bajes. Bij een hasjtransport in Frankrijk ontsnapte hij aan de gendarmes door in een ravijn te springen.

Ik wil maar zeggen, Straatjournaal of HRLM-Z? Je kiest je eigen hoofd niet uit en het kan van een kleinigheid afhangen in welk blad je terecht komt.

.

paarspeer

.

Wortels en draden

Toen ik een jaar of twintig was, bleu en groen tegelijk, las ik gretig The Secret Life of Plants, een door wetenschappers verguisde en vergruisde bestseller. Ik herinner me er weinig van, behalve dat planten een verfijnde muzieksmaak zouden hebben (ze floreren dankzij Mozart-trio’s en verwelken door heavy metal). En hun onderlinge conversatie stond op een hoog peil. Alleen gevoel voor humor misten ze, geloof ik.

Ben ik terug bij af? In Underland (vertaald als Benedenwereld) onderzoekt Robert MacFarlane op zijn eigen geleerde, aandachtige, associatieve manier de wereld onder onze voeten: mijnen, tunnels, grotten, gangenstelsels, enz. In hoofdstuk 4 (The Understorey) gaat het over ‘the wood wide web’, over de ondergrondse communicatie tussen bomen, via hun wortels en vooral via schimmels (er is in Oregon een honingzwam, de Armillaria solidipes, die bijna 9 km2 bestrijkt). Over de symbiose van schimmels met andere levensvormen – via de ‘hyphae’ (de zich eindeloos vertakkende zwamdraden) – is amper iets bekend.

Komisch is daarbij onze onbedwingbare neiging de plantenwereld in politieke termen te duiden. Is een bos een socialistische verzorgingsstaat, waarbij bomen elkaar voeden, steunen en het licht gunnen, of is het een vrijemarktmodel, met genadeloze concurrentie en slechts enkele winnaars?

Hoe dan ook, toen ik vanochtend over het Bolwerk liep, keek ik toch weer even met andere ogen naar de mossen, paddestoelen en klimop waardoor de bomen daar werden omgeven.

.

bombast

.

mycotroep

Privacygevoelig

De alarmerende HD-kop ‘Marius ging alleen met woorden graf in’ ging gelukkig niet over mij, maar over de ‘eenzame uitvaart’ van naamgenoot Marius Schippers. Het betreft een voor Haarlem nieuw, waardevol initiatief voor stadgenoten die sterven zonder familie, vrienden of kennissen (zes à tien per jaar).

Dichter van dienst Bas Belleman nam het op zich de plechtigheid een minimum aan cachet te geven, met als enig aanknopingspunt dat de ongooglebare Schippers werd gevonden door iemand voor wie hij een boodschap zou doen.

Om privacy-redenen mocht Belleman de woning niet betreden, wat zijn taak aanzienlijk bemoeilijkte. Nog iets, een uitvaartvereniging bladert niet door adressenboekjes van de overledene in de hoop alsnog bekenden op te snorren. Het is het soort formele opstelling (fijngevoeligheid wil ik het niet noemen) dat mij tegen de borst stuit. Het gedicht eindigt met de tedere strofe Ja, hoe zijn lange leven is verlopen,/ Ik mocht het nu niet weten. / Maar wie een boodschap doet / Die is het leven niet vergeten.

In een ander artikel in het HD-regiokatern wordt de privacy-gevoeligheid juist uiterst nonchalant benaderd. Het gaat over de toegenomen overlast door huurders met psychische problemen. Je zal er maar een zijn… En je zal er maar een naast je hebben wonen. Verslaggever Jacob van der Meulen gaat uitvoerig in op de perikelen die de Kosovaar ‘Zilver’ veroorzaakt in de Blinkertlaan, een stil straatje in het Ramplankwartier. Hij praat onverstaanbaar, schreeuwt naar voorbijgangers, draait luide muziek. De woningcoöperatie ‘bouwt een dossier op’. Zilver valt onder zorginstelling RIBW, die hem begeleidt, zo goed en zo kwaad als het gaat. Bij een incident werd een mes in beslag genomen en moest de man door de politie in bedwang worden gehouden. Niets dan narigheid dus.

Maar ik had het over privacy. Je hoeft geen Sherlock Holmes te zijn om Zilver op te sporen. De verslaggever gaat – blocnote in de aanslag – op huisbezoek, vermeldt welke poster er bij de deur hangt en citeert de tirade die hij naar zijn hoofd krijgt. Alsof het nog niet genoeg is, drukt de krant een door een buurtbewoner genomen foto af waarop twee agenten Zilver in een judoklem hebben. Zijn achterhoofd is goed zichtbaar. Dat had van mij wel wat kieser gekund. Nee, wat ik bedoel is: waar is het in vredesnaam voor nodig?

.

schotersingel

.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Pleinvrees

Het mooiste station van Nederland met het lelijkste plein van Nederland? Als je ergens pleinvrees krijgt, is het als je aan de centrumzijde uit station Haarlem komt.

Zou het HD (dat er vanaf de redactieburelen op uitkijkt) niet eens een wedstrijd uit kunnen schrijven voor de beste Stationspleinfoto?

Vanochtend, toen buien en zon stuivertje wisselden, deed ik een poging er iets moois te kieken, maar dat viel om de dooie dood niet mee.

.

station1

.

plein2

.

plein3

.

plein

.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Exoskelet

Kevers en andere insecten hebben een exoskelet; mensen met beenprotheses soms ook en de verwachting is dat beoefenaars van zware beroepen er in de toekomst een zullen dragen ter aanvulling van de eigen spierkracht.

En vandaag zag ik er een bij een pand op de hoek van de Nicolaas Maesstraat en de Hondecoeterstraat (020) waar de pui van een gebouw gespaard moest blijven, in tegenstelling tot de rest. De rest was weggesloopt en -gesleept, de pui werd overeind gehouden door een stalen constructie. En wat voor een!

Ik prak de foto’s hieronder, zonder quasi-bouwtechnisch commentaar. We liepen een rondje om het bouwterrein en mijn bewondering voor de mannen van de firma IJskes werd allen maar groter.

.

exo2

.

exo3

.

exo5

.

exo7

.

exo8

.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Leeszaal

,

evawijers

.

Bovenstaande muurschildering van Eva Wijers kiekte ik in een knus hoekje van de Rotterdamse Leeszaal, waar de huisdichteres optrad met de Vorlesebühne. De Leeszaal is als zo’n minibiebje in voortuinen, maar dan sterk vergroot. Gratis afhalen, gratis deponeren. Daar aan het Rijnhoutplein worden wekelijks 1000 boeken gebracht en 700 meegenomen.

De Leeszaal is behalve drempelloze bibliotheek ook ontmoetingsplaats, vergaderruimte en (voor sommige bezoekers, niet alleen voor de boeken) een tweede huiskamer. Het assortiment was heel behoorlijk – het is niet zo dat ze alles maar neerplempen (en ze komen in hevige gewetensnood na de Boekenweek, als de literaire ‘geschenken’ met dozijnen tegelijk worden doorgeschonken).

Ik griste een exemplaar mee van Italo Calvino’s postuum verschenen Waaom zou je de klassieken lezen. En als er één boek aan leesbevordering doet is dit het wel. Onderhoudend, geleerd en achteloos scherpzinnig voert Calvino je mee van Xenophon, Plinius en Ovidius tot – het eindpunt van zijn tijdreis – Pavese, Hemingway en Borges. Voorlopig hoef ik geen reading drought te vrezen, ‘nieuwe’ ideeën genoeg.

En wat die Leeszaal betreft, als er in Haarlem centrum zo’n plek was, zou ik er regelmatig te vinden zijn.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

NEE op alles

Het is ja, tenzij het nee is, huldigde een vriend van mij als pedagogisch principe. Als het even kan, welwillend knikken in plaats van op voorhand geërgerd nee schudden.

Waarom hebben we het hierover, vraagt de RaDa-lezer (op zich wel wat gewend qua redactionele hersenkronkels en gedachtenhuppels) zich nu af. Het heeft te maken met een bericht eerder deze week dat vijftien Noord-Hollandse huis-aan-huisbladtitels zullen verdwijnen. Denk Wieringer Courant, Westfries Weekblad De Streek, Westfries Weekblad Hoorn-Koggenland, De Koerier, Alkmaars Weekblad, De Krommenieër, De Zaankanter Zaandam, De Zaankanter Zaanstreek & Wormerland, Gezinsblad Purmerend-Edam-Volendam.

Ik herinner me in het HD de frase ‘een krater in het medialandschap’ gelezen te hebben. En ja, zelf vind ik (veelvraat van kruimelnieuws en triviatapas) het ook betreurenswaardig. Leve de regionale nieuwsvoorziening. Maar in hoeveel medestanders mag ik me verheugen in dezen? Vanmiddag liep ik langs een Haarlemse flat en afgaande op de stickers zouden veel stadgenoten hun brievenbussen liefst dichtmetselen én camoufleren. The noes have it, The noes have it! om met John Bercow te spreken: twee schamele ja’tjes tel ik.  

Veel stadgenoten zijn kennelijk toch meer van de Windows pop-up ‘NEE op ALLES!

.

nee-op-alles2

.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Zeesnippen

We hadden al plevierplezier beleefd op onze wandeling naar de pier van IJmuiden (geweldig, die rappe dribbelaartjes!), maar dit was nieuw voor mij langs de vloedlijn. Snippen!

.

snip4

.

snip5

.

Vier snippen deden of het de gewoonste zaak van de wereld was dat ze daar foerageerden, waarbij de lange snavels met hoge frequentie in de zeebodem drilden, als de naald van een naaimachine. Ze hielden elkaar voortdurend in de smiezen. Was het een gezinnetje? Waren het twee echtparen (de watersnip is monogaam)? Ze zagen er ontstrest uit, alsof een dagje naar het strand voor hen net zo’n aangenaam uitje was als voor mij.

,

snip7

.

Ik heb de snip nog even gegoogled: het bankbiljet en de Zalm-snip, ja. En ‘snipverkouden’ (altijd gedacht dat dat een onomatopee was van neusophalers). Trekvogel. En de onvermijdelijke depri-info: tijdens mijn leven is het aantal snippen in Nederland met 75% afgenomen. Nou ja, des te blijer dan maar met dit viertal, een geschenk uit… ahum… de hemel.

.

snip9

.

P.S. De populaties nemen af, maar voor mij was het een goed weidevogeljaar: we hadden immers ook al de grutto’s op Marken.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

AU-Eeuw

Goed, we hebben er een nationale twistappel bij, tot de glans er weer af is. De term Gouden Eeuw is in de ban gedaan door het Amsterdam Museum. De reden is het (nieuwe?) besef dat uitbuiting (verwerpelijk) en slavernij (slecht) aan de basis stonden van de 17e eeuwse welvaart. Dus het was niet alles goud wat…

Een 24-karaats geschenk aan de opiniemakers, deze beslissing. In het HD stort Hugo Schneider zelf zich met de ware VOC-bloeddorst op ‘het rijtje overgevoelige lieden’ van het museum, ‘dat de oorsprong van de Nederlandse cultuur en identiteit ontkent’. Hij laat Zwarte Piet opdraven. Ook J.P. Coen en aanverwante zeehelden varen langs met hun zilvervloten.

Mag het RaDa, in een wanhopige en waarschijnlijk vergeefse poging het voorspelbare gekrakeel, gehakketak en gejijbak de kop in te drukken een compromis voorstellen? In het periodiek systeem wordt goud aangeduid met AU (Aurum). De benaming ‘AU Eeuw’ behoudt het element goud en introduceert de pijn van onderdrukten en kansarmen.

Is er kans dat beide partijen ermee kunnen leven? Ik vermoed van niet, al was het alleen maar omdat het niet lekker bekt.

.

goudkift

.

Vorige week was ik bij de erg aardige tentoonstelling Orenmens, over De Kift en in het bijzonder Wim ter Weele. Panelen met zijn werk waren bevestigd op slordig opgeplakt, rimpelig behang. Op zichzelf gaf dat ook een artistiek effect. Ik heb het (speciaal voor deze Au-gelegenheid) verguld. Zou zo kunnen dienen als illustratie van een (door mij te schrijven) fantasy-boek.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.

Dingetjes

Sept. column Straatjournaal

Een wel erg loze augustusochtend – de meeste Haarlemmers vieren elders vakantie, de rest vraagt zich af wat ze met de dag aan moeten nu zoveel anderen weg zijn. Wie daar allerminst mee tobt is de kolossale hond op de stoep voor het lege terras waar ik ben neergestreken voor koffie en appeltaart.

In de metro van New York zijn campagnes tegen man-spreading – wijdbeens zittende kerels die zich meer dan hun rechtmatige ruimte toe-eigenen. Dit lijkt me een typisch gevalletje dog-spreading: de lobbes verdeelt zijn 80 à 100 kilo met wellust over zoveel mogelijk stoeptegels. Hij mag er zijn, vindt ie, en zijn aanwezigheid wekt bij voorbijgangers minder ergernis dan je zou verwachten. Tot tweemaal toe denk ik de lieftallige glimlach van een naderende jongedame te beantwoorden, waarna die zich bukt en het luie hondebeest begint te strelen en kroelen.

Aan het tafeltje naast mij neemt een gespierde man plaats. De eigenaar van de zaak, te zien aan de blocnote met handgeschreven cijferkolommen waar hij vijandig naar tuurt. Zijn armen zijn van pink tot oksel getatoeëerd; ik ontwaar de resten van een romantische roos, maar die is nadien weggevaagd door een inktramp van apocalyptisch proporties.

Als Sam aanschuift wordt de administratie prompt terzijde gelegd. Sam masseert zijn bolle buik en zou qua lodderigheid en gewichtsklasse niet misstaan naast de hond op de stoep. “Ik had het even helemaal gehad gisteren. Om tien uur was ik compleet stuk” Hij laat zich bijpraten – het samenzijn waaraan hij zich onttrok was tot na middernacht doorgegaan en dat zit hem niet lekker. “Het moet door die port komen. Ik drink anders nooit port. En dan is vier portjes best veel.”

De vier portjes bleken de bekroning te zijn van een wijnproeverij (Henk heeft zijn motor laten staan, Willy wist pas na veel omtrekkende bewegingen in welke richting Haarlem-Noord lag). Floris komt aanschuifelen en vindt een route langs de hond. Het ontvangstcomité zit klaar voor hem. “Zo-ho, vóór elven uit je nest?” Floris lijkt er zelf ook verlegen mee. “Ja, ik moest nog wat dingetjes doen.” Dingetjes? Na een korte aarzeling volgt de onthulling dat het bijvuldingetje van zijn mobiel niet meer werkte.

“Nou, Sam zijn bijvuldingetje werkt al járen niet meer!” Als het om empathie gaat, ken ik betere terrassen. Het gesprek keert terug naar de wijnproeverij. Qua verkoop hield het niet over. “Gerard een kist rode. Dries twee. En dan nog Lianne. Die was op weg gegaan om in te tekenen voor een kist witte, maar is nooit gearriveerd.” De mannen zijn niet verbaasd, Lianne kennende. Ik ken haar niet en fantaseer over haar odyssee door het etablissement, een zoektocht die na velerlei avonturen uiteindelijk niet leidde tot de aanschaf van de begeerde Chablis.

Ik reken af. De hond ligt nog steeds breeduit te dromen. Achtervolgt hij in zijn slaap konijnen, vossen of greyhounds? Of heeft hij daar eindelijk zijn streefgewicht bereikt van 300 kilo, waarmee hij niet alleen de stoep kan versperren maar ook de hele busbaan? Als ik hem behoedzaam passeer, kijkt hij me aan met een meewarige blik. Zo van, daar heb je weer zo’n mens die nodig wat dingetjes moet doen.

Die dingetjes zijn voor mij nog een dingetje, om het modern te zeggen. Augustus is een soort oefenmaand. In juli kreeg ik een mooi afscheid van mijn collega’s. In augustus was ik altijd al vrij, maar hoe zal het zijn in september, als alle werkenden weer vervallen zijn in hun panische gejakker en dwangmatige geplan? Ik verwacht er veel goeds van. Alleen wel oppassen als ik al te blij word van een afgebroken nopjes en nippeltjes.

.

bijthond

.

Toen ik vanochtend een foto wilde maken van de hond, lag alleen zijn knuffel er

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen. EN ik zit (in ieder geval de komende maanden) op Facebook.