Rottinkje

Ik werd vanochtend wakker met het woord ‘rottinkje’ in mijn hoofd. Hoeveel mensen kunnen dat zeggen? Ik kan jullie verzekeren dat het voor mij ook de eerste keer was.

Vreemd. Ik stelde me voor hoe dat antieke woord wekenlang in de weer was geweest om zich op te werken, moeizaam, tussen tienduizenden minder ambitieuze of behendige woorden door; soms met de ellebogen, soms met geweld (je bent een rottinkje of je bent het niet). En uiteindelijk, ergens vannacht, had het pole position bereikt.

Het is duidelijk een pre-Google-woord. Weinig hits en slechts een handjevol afbeeldingen. Ik associeer het met Dik Trom en Billie Turf. Het rottinkje geniepig verstopt achter de rug van de leraar, om de kastijding des te gemener te maken.

.

rottinkje

Studentenclub rond 1900, met rottinkje.

Of had het iets te maken met Travels with a Donkey in the Cévennes van Robert Louis Stevenson (bekender van Jekyll and Hyde)? Ik las er van de week de eerste hoofdstukken uit. Een boek uit 1879, over de eerste draagbare slaapzak (erg zwaar) en de verbazing van de Franse plattelandsbewoners over die malle Schotse toerist. Stevenson tikt een ezeltje op de kop, met de mooie naam Modestine, maar het lastdier is aanvankelijk niet vooruit te branden. Het doet een perfecte imitatie van een oud, ziek, trillerig ezeltje met tranende oogjes. Een Franse boer ziet het gestumper aan, krijgt een lachbui, zoekt een zwiepende tak in het kreupelhout (‘a switch’) en striemt Modestine onbarmhartig op de rug, waarna het beest/de actrice met gezwinde pas verder loopt.

‘s Avonds heeft Stevenson geen spierpijn van het lopen, maar van het slaan. Modestine heeft nog een hebbelijkheid: bij iedere stal die ze passeren wil ze kennismaken met de bewoners. Stevenson wordt verscheurd tussen de benodigde wreedheid en zijn eigen teerhartigheid. Dan komt hij bij een herberg, waar de vrouw haar echtgenoot zo introduceert: “My man knows nothing,”she said, with an angry nod; “he is like the beasts.” De volgende ochtend overhandigt de bruut Stevenson een speciaal vervaardigde  ‘goad’: een stok met een scherp ijzeren puntje eraan, een instrument dat uiterst efficiënt blijkt om de ezel aan te sturen (om het in managementtaal te zeggen). Blessed be the man who invented goads!

Jullie snappen, de hersenopslagruimte met strafwerktuigen was al druk bezocht deze week. Goede kans dat dat vergeten rottinkje daar ook nog ergens slingerde.

P.S. Mijn moeder wordt als alles goed gaat overgrootmoeder, met dank aan de dochter van mijn zus. Ik moest wel even nadenken wat dat mij maakte. Het duurde even eer ik op ‘oudoom’ kwam.

De Kift

Bij sommige bands lijkt het of ze behalve de geluidsboxen en hun eigen apparatuur ook zelf het publiek hebben gelost en uitgepakt – hun toegewijdste fans, dertig jaar geleden ergens opgeduikeld en sindsdien meevervoerd en uitgezet bij alle optredens. Van eerste intro tot laatste toegift bereid tot meewiegen en meezingen, tekstvast en vatbaar voor nostalgie en ontroering. Sommigen hebben zich tijdens die dertig jaar trouwe dienst voortgeplant en de tweede en derde generaties gaan als vanzelfsprekend mee op tournee.

.

kift2

.

De Kift is zo’n band. Gisteren waren ze in het Patronaat. Zelf zag ik ze pas vrij recent voor het eerst live; ze zijn literair angehaucht en er is een los samenwerkingsverband met de Vorlesebühne van de huisdichteres, vandaar. Die avonden waren geweldig en ik kocht hun CD Rats on Rafts, die ik wekenlang aan- en inzette als ochtendoppepper. Als ik Drie Wegen had gehoord, met dat geweldige ‘draaiorgel’**, kon ik de dag weer aan.

Terwijl de zaal zich vulde gisteren, dacht ik regelmatig: ja, die ook, natuurlijk! Als ik Haarlemse Kift-fans had moeten bedenken, had hij er zeker bij gezeten. Veel vriendelijke mensen, met gevoel voor humor en relativering. Alles klopte en de hele avond was een briljante invuloefening. Hier wilde ik zo’n suffe Word Cloud maken, maar dat blijkt gedoe (om er een te faken althans). Dus dan maar zo: sfeer, energie, virtuositeit, multi-instrumentalisme, top 30, kameraadschap, speelsheid, Zaansheid, sympathiek, geniaal, geen kapsones, fanfare-punk, quiz, koperblazers, eigenheid, routine, reünie. Wat wil een mens / wat willen fans nog meer?

.

kift

.

**Dat ‘draaiorgel’, de Brik, is een door de bandleden van de Kift uit schrootafval gebouwd instrument.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen.

Nekken

We laten de vijftig tinten grijs van Tata nog maar even voor wat ze zijn – al volgt de RaDa-reda de (rook)ontwikkelingen daar bij Wijk aan Zee met belangstelling. Het boetebedrag per overtreding is inmiddels vervijfvoudigd naar €25.000 en de Stichting IJmondig legt Rutte het vuur aan de schenen.

Ik kom er op terug, maar eerst nog een keer de winter lite. Het fietsen is een genot zo met die sneeuw. Neem nu de paarden langs de duinrand bij de manege van Santpoort-Noord. Zo schilderachtig! Toch hadden die beesten andere besognes aan hun hoofd dan het pittoresk maken van het witte landschap, zo bleek toen ik stilhield. Ik was getuige van een soort #metoo.

.

necking

.

Aan genderonderzoek ben ik niet toegekomen, maar de twee (m/v, m/m of v/v) die het dichtstbij stonden hadden bonje. De bruine (bles?) deed iets wat ik in het Engels necking zou noemen (vrijen), maar het donkere paard was niet gediend van de attenties. Die bruine ging evenwel stug door met zijn/haar ongewenste intimiteiten en liet zich niet afpoeieren. Er werd een grens overschreden toen hij/zij zijn/haar neus onder het blauwe dek wilde steken. Upskirting! De partner stampvoette krachtig  – ben jij betoeterd! De waarschuwing werd genegeerd. Bij de volgende poging sloeg ze/hij venijnig naar hem/haar met beide achterpoten [ik waak ervoor een van de seksen in een kwaad daglicht te stellen / ook de uitdrukking ‘gaf een hengst’ is vermeden]. Het zag er angstaanjagend uit – een optater met een hoef, ik kan het niemand aanbevelen.

.

necking2

.

Blijf uit mijn buurt, was de boodschap, daar kon geen misverstand over bestaan. Dacht ik. Als een paardje nee zegt, zegt het nee. Maar na een kortstondige verwijdering stonden ze even later weer zij aan zij. En toen…

.

paard7

.

Paars P.S. : in de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen.

Gouden keitjes

De Haarlemse gemeenteambtenaar blijft voor mij een mythische figuur. Gevreesd om zijn bureaucratische macht, veelvuldig bekritiseerd en tevens raadselachtig in zijn onzichtbare bezigheden. Zowel zondebok als onmisbare schakel in talloze, veelal ondoorgrondelijke processen.

Op de voorpagina van het HD staat vandaag dat het plaatsen van laadpalen stokt door een tekort aan ambtenaren. Veel aanvragen en nog meer bezwaarschriften. Het valt niet bij te stempelen…

En als ze hun zaakjes wel op orde hebben bij de gemeente gaat het fout in de uitvoering. Bewoners van het Floraplein kregen de garantie dat hun ‘historische keitjes’ na werkzaamheden terug zouden worden geplaatst door Heijmans. De inspraakprocedure verdiende de schoonheidsprijs (deze uitdrukking wordt hier bij wijze van uitzondering positief gebruikt). Echter, toen er daadwerkelijk geplaveid werd, bleken er behalve de vertrouwde blauwige keitjes ook nieuwbakken rode stenen te worden gebruikt. Boze lokale tongen beweren nu dat er oude zijn verdonkeremaand. Ze zijn ‘goud waard’. Het gaat om een oppervlak van  950 m². Slordige RaDa-som: per m² is dat 5 x 16 = pakweg 80 stenen. Dat maal 950= iets in de buurt van 76.000 stenen (ik vertrouw erop dat Henk Sloos binnenkort met de juiste cijfers komt). Als je die met een kruiwagen in je eentje moet verdoezelen ben je wel even bezig. Wethouder Snoek ging donderdag bij de gemeenteraad door ongeplaveid stof.

Een lelijke deuk in het vertrouwen in de overheid. En dat terwijl er veel grotere projecten op stapel staan, zoals de woningbouw in Haarlem Zuidwest met 2100 woningen. Maar laten we niet negatief eindigen. Er is ook een ambtenaar geweest die de strooiroutes voor fietspaden op de kaart heeft aangegeven. Dat ziet er zo uit.

.

strooiroute

.

En mensen printen dat dan uit en houden die kaart tijdens het fietsen in een halfbevroren hand. Ontroerend, toch? De PDF is na het invallen van de dooi ook te gebruiken als ontstressende kleurplaat voor volwassenen.

P.S. Dat zou de gemeente Velsen ook eens moeten doen. Strooien, bedoel ik. Het gladste punt van Nederland ligt op de kruising Velserenderlaan / Middenduinerweg. De fietser voor mij maakte een afschuwelijke schuiver, een vrouw schuifelde er met fiets aan de hand. Ook ik stapte wijselijk af. Kennelijk waren de verantwoordelijke ambtenaren nog aan het zoeken naar een perkament met de pekelroutes.

Paars PS: In de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen.

Meer licht?

Het HD begint de regiobijlage met onvrede over de ‘snelwegverlichting’ aan de Houtmarkt. Op de bijgeplaatste foto zie je een buurvrouw van een van de klagers ‘s avonds in haar huiskamer de krant lezen bij het felle licht van een lantaarnpaal. Model Spaarne, zoals het HIOR voorschrijft. HIOR? Handboek Inrichting Openbare Ruimte en volgens de krant ‘leidinggevend'(?) bij de keuze van het type verlichting.

De arme mensen aan de Houtmarkt krijgen er naar verluidt migraine van. Dan zijn wij er hier in de straat nog genadig vanaf gekomen. Ik moest denken aan die schuchtere brief waarin de revolutionaire verandering naar LED werd aangekondigd (zie Haarlem naar led).

Wel heb ik moeite met een ander (ver)schijnsel. Autokoplampen. Niet alle – van die gelige heb ik geen last, maar klopt het dat er steeds meer van die akelige witte zijn? Helwitte? Ook in woonwijken? Die ontworpen lijken om tegenliggers te verblinden en handelingsonbekwaam in de berm of bewusteloos op een motorkap te doen belanden? Aanvankelijk zocht ik het bij mezelf (algemene aftakeling gepaard met optische oversensitiviteit), maar nu ik het google vind ik licht-technisch onderlegde lotgenoten, die klagen over xenon & led.

.

licht

De Randweg vanaf het fietspad langs de Delft

.

En natuurlijk, soms wil je juist meer licht. Fietsend langs de Delft stuitte ik vanavond op een versperring van neergekwakte en lukraak geparkeerde fietsen. Zo’n vijftien jongens stonden en draafden op het fietspad, er werd gejouwd en aan andermans kleding gesjord. Tijd voor een volwassene met een sonore stem en natuurlijke autoriteit om de meute tot kalmte te manen en de heethoofden kordaat van elkaar te scheiden. Ik kwam als geroepen. Alleen, het was pikkedonker en ik kon geen gezichten, laat staan gezichtsuitdrukkingen onderscheiden. Het was me te link. En dus wurmde ik me tussen de fietsen en de ruzieschoppers door. “Het loopt helemaal uit de hand, meneer,” zei een jongen. Ik keek het schimmenspel nog even aan, van veilige afstand, maar van een directe escalatie leek geen sprake. Dus reed ik verder. Want in het donker ben ik geen held.

Paars PS: In de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen.

Boze buurman

Gisteren hadden de achterburen een tuinfeestje en ja, ik schrijf dit op het noordelijk halfrond op 13 januari.

Rond een uur of zes hingen ze enthousiast de feestverlichting op en twee uur later laaide de vuurkorf op. Het motregende af en toe, het waaide fiks, maar zij bivakkeerden daar op houten bankjes, met een m/v of vijftien, levenslustige dertigers zo op het oog.

Om een uur of tien begon de huisdichteres te sputteren, die wilde in alle rust kunnen schrijven en de achtertuinen werken als een soort klankkast; door een uniek akoestisch effect klinkt het inschenken van een glaasje ranja ‘s nachts als een klaterende waterval. Maar ja, tien uur…? We kennen die mensen niet, dus ik stelde voor de elementen hun werk te laten doen, het feest zou weldra een natuurlijke dood sterven doordat de partybeesten overleden aan longontsteking of natte pleuritis.

En zo geschiedde. Nee, niet. Om half twee gingen we naar bed. Ranja werd er daar beneden duidelijk niet geschonken en een van de dames had een irritant penetrante lach. We vermaakten ons nog even met fantasieën van een Supersoaker, waarmee ik vanaf de tweede verdieping dat vuur van ze krachtig uit zou pissen. Maar eigenlijk wilden we gewoon slapen. Ik besloot de rol van Boze Buurman op mij te nemen, deed het raam open, zette Caps Lock aan en brulde: ER WONEN HIER OOK NOG ANDERE MENSEN!! KUNNEN JULLIE DAAR REKENING MEE HOUDEN???

Ook mijn stem profiteerde van het akoestisch effect: het was of ik hem minutenlang door een lange Zwitserse bergvallei hoorde galmen. Het miste zijn uitwerking niet: “Ja, u hebt gelijk, we gaan al naar binnen.” Het klonk uiterst beschaafd en oprecht berouwvol. Een vrouw voegde eraan toe: “Dank u wel.”

Dank u wel? Er zat nog wat restagressie in mij. “Graag gedaan!” zei ik bars. Als overwinnaar keerde ik terug naar de echtelijke sponde. Buiten was het nu stil, maar ja, van dat harde schreeuwen word je klaarwakker. Wat dat betreft had ik het net zo goed kunnen laten.

schermopname

Artist’s impression of party lights by moonlight

No robot

De robot staat in de aandacht deze week, waarbij uitdrukkelijk gewezen wordt op zijn beperkingen.

Maar als je na twee weken ongedisciplineerd vakantie vieren weer moet werken, merk je pas hoe goed gedresseerd / gerobotiseerd de werkende mens is. Mijn gebruikelijke ochtendprogramma werkte ik in een stief halfuurtje af, van wekker tot voordeur.

Maar deze eerste werkdagen blijk ik totaal ontregeld. Slaapdronken en slap. Voorwerpen als fietssleuteltjes, broodzakjes, tandenborstel en lichtsetje deserteren of duiken slinks onder. In het schemerduister van mijn woning tast ik mis, mors, struikel, stuntel en bots. De CD blijft hangen, de WC trekt niet door. Is het een complot? Natuurlijk regende het al twee ochtenden, zodat ik terug naar binnen moest om me in een regenbroek te wurmen. Mijn 30 minuten liepen zo uit tot 40.

Was ik maar een robot… Op school was het daarna ook lastig wennen aan het opgevoerde ritme. Maar tussenin – tijdens mijn fietstocht, juist na zo’n sadistische regenbui – zijn er onverwachte momenten van glorie. Bij Santpoort-Noord, of de Ruïne van Brederode. Dan knijp ik in de remmen en trek de camera.

santpoordnoord2

.

Bij Santpoort-Noord (zoek het kerkspitsje)


zonnetakken

.

brederode2

.

Paars PS In de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen.

Populatiebeheer

Dit zijn de dagen in mijn maandcyclus dat ik naar een nieuw onderwerp speur voor mijn Straatjournaal-column over de Noord-Hollandse actualiteit tussen 1296 en nu. Nattevingerend door het HD kom ik vooral veel oude bekenden tegen.

Over de eeuwigdurende vete in bestuurlijk Bloemendaal schreef ik Bloemexdaal; de laatste (in de zin van ‘meest recente’) ontwikkeling is dat Marielys Roos het college heeft aangeklaagd wegens valsheid in geschrifte. Me dunkt, dat stukje uit 2015 kan nog even mee.

Het HD enquêteerde in de wijde omgeving over een eventuele Grand Prix in Zandvoort. Zie daarover Tarzanbocht, al geef ik de voorkeur aan het RaDa-stukje Toverformule n.a.v. een woest plan van Ton Hooijmaijers om de race in Den Helder (!) te houden.

Over het afschot van herten in de Waterleidingduinen schreef ik Hangherten. In het HD pleit Anita Reerink (ze heeft een prentenwinkel in de Schagchelstraat) nu voor anticonceptie als vorm van ‘diervriendelijk populatiebeheer’. Volgens haar en professor Tom Stout moet het kunnen.

Heb ik Tata al ‘gedaan’? In ieder geval wel in het RaDa (met eigen illustratie). Directeur Hans van den Berg wil om de effecten van de ‘grafietregen’ te onderzoeken aan de bewoners van Wijk aan Zee vragen urinemonsters in te leveren. Dat lijkt me een merkwaardige vorm van populatiebeheer. Heeft hij een stille hoop dat die grijze regen van hem beter blijkt voor hart en bloedvaten dan Becel, soepele gewrichten bevordert en astma geneest? Dat zijn grafiethoudende Wijk aan Zeeërs grafietarme Drenten en Amelanders ver achter zich laten qua creativiteit, levensgeluk, energie, sprongkracht, potentie en longcapaciteit? En dat zijn unieke gezondheidsformule van Tata-grofstof en Tata-fijnstof landelijke toepassing verdient?

.

zonnewjzer

Een zonnewijzer bij een Haarlems hofje, die zich zo langzamerhand overbodig moet voelen. herkent iemand ‘m?

Hé, Frank Hilterman staat ook in het HD. Zat ik op het Trini mee in klas vijf bèta. Door mij destijds bewonderd vanwege zijn droge smashes bij volleybal en de viezige natte sjekkies die hij tot de laatste brandbare millimeter oprookte (niet tijdens het volleybal). Nu stimuleert Frank het culturele leven in Schalkwijk. Zijn droom: een ‘huiskamer van Schalkwijk’ waar plaats is voor een breed spectrum aan activiteiten. Als ik even mee mag denken: Onbekend bemind in Schalkwijk – zou dat wat zijn?

Paars PS In de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen.

Denkkracht

De ene dag is je hoofd trager dan de andere. Of positiever benaderd: de ene dag is je hoofd sneller dan de andere –  dat zal iedereen met een hoofd kunnen bevestigen. Dat het ene hoofd sneller is dan het andere is ook voor niemand een verrassing.

Maar toch… gisteren werd ik er wel erg wreed mee geconfronteerd. Een van de beste snelschakers ter wereld is de Amerikaan Hikaru Nakamura. Nee, ik heb niet tegen hem gespeeld, ik kijk wel linker uit. Maar tegenwoordig is Hikaru een zogenaamde streamer, wat wil zeggen dat je hem op het scherm kunt volgen terwijl hij serieel tegenstanders slacht in 3-minutenpartijtjes, en ondertussen naar vreselijke muziek luistert (Creedence Clearwater Revival) en – als je pech hebt – een noedellunch naar binnen slobbert.

Ter afwisseling doet hij af en toe een zogenaamde puzzle rush (klik voor meer uitleg); hierbij moet de speler in 5 minuten zoveel mogelijk schaakopgaven oplossen, van opklimmende moeilijkheidsgraad. Het schokkende voor mij was dat hij bij de eerste (= makkelijkste) puzzeltjes de juiste zetten al had uitgevoerd voordat mijn ogen zich hadden scherpgesteld op het diagram. Ik heb het dus niet over de schaaktechnische analyse. Nee, mij ogen waren de koning nog aan het zoeken als GM Hikaru die al had matgezet. En dan floepte meteen de volgende stelling op het bord.

Het voelde alsof ik met een ezelwagentje terechtgekomen was in de linker rijbaan van een drukke snelweg. Natuurlijk, de ervaring van een achterblijvende processorsnelheid heb ik vaker: als mijn schoonmoeder (zij van de mooie sokken) en de huisdichteres samen een legpuzzel doen en hun ogen en handen in perfecte coördinatie zonder een moment te haperen de stukjes op de juiste plek leggen – als duiven die feilloos de broodkruimeltjes tussen het grind wegpikken. Of bij een pubquiz, als ik het goede antwoord nog te voorschijn moet pulken tussen allerlei viezigheid en aankoeksels, terwijl je medespelers het vlot oplepelen uit hun opgeruimde hersenpan.

Er zijn meer voorbeelden en het is niets om gefrustreerd over te zijn. Maar… nou ja, die puzzle rush moet mijn hoofd nog even verwerken (en hopelijk gaat dat proces wel snel).

Voor wie Nakamura in actie wil zien: https://www.reddit.com/r/chess/comments/9zmna0/nakamura_plays_puzzle_rush/

P.S. In het HD staat vandaag een portret van bavocentrist Henk Vijn, jarenlang onvermoeibaar als organisator en aanjager van Haarlem-verwante projecten. 84 jaar inmiddels, en zijn gezondheid noopt hem het kalm aan te doen. “Als ik vijftig meter kan lopen ben ik blij. Je wordt selectief in je gaan en staan.” Al heeft Vijn nog wel een of twee plannetjes. Een parkeergarage onder de Westergracht, bijvoorbeeld, zou dat de stad niet ten goede komen?

.

pop-up

.

Meer bavocentrisme: wie snel is kan in de Zijlstraat nog even kijken in de pop-up-shop van Michaela Bijlsma en Eric J. Coolen van Nieuwe Gracht Producties. Met in de etalage het podiumjasje van de bassist van Fox and the Mayors, oud-muggenmeester Schneiders.

.

ouwefox

.

Paars PS In de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen.

Tijdsbeeld

Er sijpelt natuurlijk heel wat Zeitgeist door in deze stukjes. Neem nou dat vuurwerk, dat er volgens velen plotsklaps niet meer mag zijn. Ik herinner me de tijd dat een beetje hulpverlener voetzoekers, granaten en allerhande homemade explosieven unverfroren terugkopte of terugschopte richting afzender. Onderwijl ging het bluswerk van de vuurtornado’s onverminderd door en kregen slachtoffers hun glazen ogen gewoon aan de lopende band ingezet. En geen hond die er naar kraaide!

Weer een mooie, oude volkstraditie die om zeep geholpen dreigt te worden.

Hier in de straat (de rest van het jaar niet de meest spetterende en fonkelende) lanceerden de bewoners met Oudjaar hun peperdure pijlen en raketten alsof ze vreesden dat het de/hun laatste keer was. En het was echt, echt mooi! Wij genoten gratis van de show, warm en veilig achter vensterglas. “Eigenlijk moeten we uit dankbaarheid een tientje uit het raam gooien,” suggereerde de huisdichteres, maar deze spontane vorm van subsidie zou waarschijnlijk niet begrepen zijn (of vlam hebben gevat in de vonkenregen).

Goed, hier komen de foto’s. Voor de kleinkinderen, zeg maar. Met mooi stil spel van de bomen.

.

knal1

.

knal2

.

knal4

.

knal5

.

knal8

P.S. Iamzero (ooit winnaar van de Blogparel) heeft de productie hervat en dat is goed nieuws voor alle liefhebbers van knisperig proza en tegendraadse meningen.

Paars PS: In de zijbalk kun je je abonneren op het RaDa – je krijgt dan een emailbericht zodra er een nieuw stukje is verschenen.